Bron: BERGLOPEN : cultuur en geschiedenis ondergronds!

Een artikel over verdwijnende delen van de Sint Pietersberg ten behoeve van de (cement) industrie. Link

Met dank aan: Fotograaf Alexander

De zondagmorgen activiteit.

Het is zondagmorgen 9:30 uur. We staan gepakt en gezakt klaar. Allemaal kijken we nog een beetje sufjes. Vannacht is de klok een uur voorruit gezet en dat uurtje minder slaap is ons allemaal in het gezicht te zien. Niet te min vertrekken we vol verwachting richting de parkeerplaats voor de Enci fabriek aan de lange kanaaldijk in Maastricht. We zijn er om 10:15 uur precies en stappen uit de auto. Zou het hier zijn?

Daar komt Frank aanrijden. Hij is vandaag onze hopman. Na de begroeting deelt hij ons mede dat we nog een klein stukje naar het zuiden moeten rijden. Net achter de grens in Lanaye is een parkeerplaats waar we de auto neer zetten en onze spullen gereed maken. Een laatste check van de lampen, de stevige wandelschoenen aan en het avontuur kan beginnen. Vandaag gaan we met 6 volwassenen en 1 belhamel van 8 de mergelgrot “Ternaaien boven” verkennen!! Best spannend als je dit nog nooit hebt gedaan. . . . . . Zeker voor de kleine spruit in ons gezelschap: “pap, en als we dan verdwalen?”

Na een stevige wandeling van ongeveer 15 minuten bergop komen we aan bij een wand waar duidelijk te zien is dat we er nu bijna zijn. Overal steekt de mergel uit de grond en her en der zien we dichtgemaakte oude ingangen van verschillende mergelgroeves. De laatste van het stel is ons doel voor vandaag. Na een korte briefing van Frank onze begeleider maken we de lampen aan en dalen we af de grot in. Na nog geen vijftig meter waan je je in een totaal andere wereld. En als je dan de lampen uitdraait is het echt…..

p i k k e d o n k e r!

Snel maken we de lampen weer aan en gaan we verder de groeve in. Goed is te zien hoe de gangen van boven naar benden zijn ontstaan door de winning van de mergel. Her en der staan er graffiti op de muren. Dat komt volgens Frank doordat in principe iedereen de grot in kan. Dus ook hele volksstammen feestende mensen die er een genoegen in scheppen overal hun “tag” achter te laten. Eigenlijk eeuwig zonde.

Na een poosje lopen komen we bij een grote opening ongeveer 10 meter hoog in de berg. Van hieruit kijken we over de maas het Limburgse landschap in. Nu wordt pas echt duidelijk hoe immens groot en uitgebreid dit gangenstelsel is. We lopen verder en na een minuut of vijf staan we midden in een gang in de tocht. Frank verteld dat dit komt doordat er meerdere openingen in het gangenstelsel zijn. Deze zijn zowel gegraven door de mens als ook ontstaan door instortingen van gangen in de groeve. Hierdoor heeft de wind in sommige delen van de groeve vrij spel en dat verklaart meteen ook de bladeren die we op sommige plaatsen midden in de groeve tegenkomen.

Achter in een gang, ergens aan de rand van de groeve, worden we geattendeerd op een enorme berg modder die uit het plafond lijkt te komen. “Kijk, dit is nou zo’n instorting van bovenaf.” “De gang stort in en de hele laag modder die hier bovenop ligt glijd met bomen en al het gat in”.

Opeens begint onze kleinste bergloper te klagen dat hij het koud heeft. Dat is eigenlijk raar want de temperatuur is net iets warmer als buiten de grot en waaien doet het evenmin. Mmmmmmm, hier is iets anders aan de hand. Na een gesprek van man tot man is al snel duidelijk dat hij het behoorlijk spannend vindt en eigenlijk snel weer aan de frisse lucht wil. We stellen hem gerust en gaan nu langzaam maar zeker weer richting ingang. Frank weet ons door het doolhof van gangen, die soms wel 6 meter hoog zijn, feilloos naar de ingang te loodsen. Met de eerste lichtstralen in zicht sprint onze kleine man naar buiten en heeft hij zo als gewoonlijk weer de grootste praatjes! Het was een hele mooie, indrukwekkende maar vooral leuke en interessante tocht die we gemaakt hebben. De enige smet op de hele ervaring van zojuist is het besef dat er best veel troep door onverlaten in de groeve wordt gedumpt. Zou het nou echt zo moeilijk zijn om je troep mee naar buiten te nemen??

Na deze enerverende zondagmorgen activiteit bedanken we onze leider en bergloper “pur sang” voor de goede zorg en enthousiaste rondleiding die hij ons gaf in één van de vele Limburgse mergelgroeves.

Frank, 10 punten!

Bron: Philips Pensioenfonds

De stilte en duisternis fascineren mij nog steeds

Interview met Willem van Schaïk, ‘bergloper’ en schilder

Willem van Schaïk

Op zaterdag 6 maart 2010 is Willem van Schaïk helaas overleden

Interview met ing. Willem van Schaïk, 88 jaar. Al zijn hele leven lang is Willem van Schaïk geboeid door licht en duisternis. Als zevenjarig jongetje betreedt hij voor de eerste maal de donkere mergelgroeven van de Sint-Pietersberg en raakt besmet met het ‘mergelvirus’. In zijn studententijd wordt Van Schaïk gegrepen door het standaardwerk ‘Kunstlicht en Architectuur’ van ir. Louis Kalff. Het is een eerste aanzet voor een carrière als lichtadviseur bij Philips. De beleving van licht en duisternis loopt als een rode draad door zijn leven.

Het gesprek vindt plaats bij Willem van Schaïk thuis in Geldrop. Van Schaïk is minder mobiel sinds hij een ruggenwervel brak bij een ongelukkige val. Tot die tijd bezocht hij met bevriende berglopers nog wekelijks de mergelgrotten van de Sint-Pietersberg. “Nu geef ik af en toe nog lezingen en ik zit in de referentieraad van de Stichting ir. D.C. van Schaïk, een stichting die zich inzet voor het beheer van de onderaardse kalksteengroeven. Na mijn pensionering in 1981 heb ik als gids jarenlang educatieve rondleidingen gegeven aan scholen en universiteiten”, vertelt Willem van Schaïk. “Ik loop al 75 jaar in de grotten en ik weet er blindelings de weg.”

De vader van Willem van Schaïk, de bekende ir. D.C. van Schaïk, ontwierp en bouwde rond 1930 een transporttunnel dwars door de Sint-Pietersberg. Door deze Van Schaïktunnel reden vele jaren wagonnetjes met mergel. “Na het gereedkomen van de tunnel bracht mijn vader de tweehonderd kilometer aan gangenstelsels in kaart en ik assisteerde hem bij het opmeten van de gangen en het fotograferen van de vele historische mergelopschriften. Ik bediende de lantaarn en noteerde de vragen. Zo heb ik samen met hem de weg leren kennen in vrijwel alle gangenstelsels, tot in de meest afgelegen uithoeken”, aldus Willem van Schaïk. Deze kennis kwam hem goed van pas toen hij zich als twintigjarige tijdens de Tweede Wereldoorlog aansloot bij het Limburgse verzet. Hij leidde tientallen mensen die op de vlucht waren voor de Duitse bezetters door de mergelgrotten naar België. “Daar was het veiliger. Het Belgische verzet stond ons dan op te wachten en ontfermde zich over de onderduikers”. Ook de Van Schaïktunnel bleek van historisch belang. “Dankzij deze tunnel konden wij gemakkelijk de nationale kunstschatten naar de schilderijenkluis in de berg brengen. Ik ben dan ook een van de weinigen die de Nachtwacht in handen heeft gehad”, memoreert Willem van Schaïk. In het laatste oorlogsjaar moest Willem van Schaïk zelf vluchten. De oorlogservaringen hebben hem diep geraakt.

Willem van Schaïk studeerde elektrotechniek aan de hts en werkte tijdens zijn studie in de Oranje-Nassaumijn in Heerlen. “Ik was de enige met jarenlange ondergrondse ervaring en kon dus direct aan de slag als Opzichter van de elektriciens bij DSM. Wij legden elektriciteit aan op 800 meter diepte”, vertelt hij. Van 1948 tot 1981 was Van Schaïk werkzaam bij Philips als lichtadviseur. Geïnspireerd door ir. Louis Kalff specialiseerde hij zich in de integratie van kunstlicht in de architectuur. “We hadden toen te maken met de omslag van de gloeilamp naar tl. In 1953 had Philips een oud fabriekje ingericht als demonstratielaboratorium. Dat heb ik toen met 32 elektriciens en 5 binnenhuisarchitecten op de kaart gezet”, aldus Van Schaïk. “Ik heb een fijne periode gehad bij Philips. Ik heb in Eindhoven veel geleerd, met veel genoegen mijn werk gedaan en vooral veel vrienden gemaakt. Bij Philips staan menselijke verhoudingen hoog in het vaandel en dat vind ik belangrijk. Carrière maken is meer dan alleen een goede baan met een goed salaris. Een rijke carrière begint voor de spiegel”, zegt Van Schaïk resoluut.

De bezoekfrequentie aan de mergelgrotten is dan weliswaar lager op dit moment, de liefde voor de groeven is onverminderd groot. “In de grotten heerst absolute stilte en complete duisternis. Dat is indrukwekkend en fascineert mij nog steeds. Met mijn schilderwerk wil ik de sfeer van de grotten creëren. Ik wil mensen die er nooit zijn geweest, laten zien wat echt donker is”. Sinds enkele jaren schildert Willem van Schaïk fraaie aquarellen van verloren delen van het gangenstelsel. “Veel van de gebieden zijn door afgraving verdwenen. Op een avond ben ik thuis achter een stuk tekenpapier gaan zitten en heb ik geprobeerd om een beeld uit mijn herinnering vast te leggen. Al die beelden staan in mijn geheugen gegrift: de aardedonkere gangen van één tot wel achttien meter hoog, slechts verlicht door mijn kleine stallantaarn. Met mijn aquarelmateriaal heb ik de oorspronkelijke pentekening verlevendigd met licht en kleur. Ik was meer dan tevreden met het resultaat”. De eerste unieke beelden van de verdwenen gangenstelsels zijn verzameld in het boek Verloren Schoonheid. Inmiddels omvat de collectie meer dan veertig aquarellen die regelmatig op exposities te bewonderen zijn. Naast de aquarellen vertrouwt Willem van Schaïk ook gedichten aan papier toe. Het zijn gedichten over zichzelf en over zijn verleden.

Nu wordt Willem van Schaïk bij zijn spaarzame bezoeken aan de berg nog steeds met eerbied begroet. Niemand kent de Sint-Pietersberg beter. De ‘oudste bergloper van Nederland’ is zeker een actief gepensioneerde met een boeiend verhaal.

Voor de bergloper die graag legaal de Zonneberg wil bezoeken bestaat sinds mei 1996 de RRB (Regeling Recreatief Berglopen). Deze regeling geeft berglopers de mogelijkheid op vrijdagavond van 19:30 – 24:00 uur legaal de bijzondere onderaardse gangen van de Zonneberg te bezoeken. De eigenaar van de Sint Pietersberg, Natuurmonumenten, gaf reeds ten behoeven van wetenschappelijk onderzoek individuele vergunningen en had men een overeenkomst met de VVV- Maastricht voor toeristische exploitatie. Aangezien de Zonneberg op veel Berglopers een bijzondere aantrekkingskracht heeft en men wilde voorkomen dat de berg continue illegaal werd bezocht, met alle gevolgen van dien, bleek deze regeling een gouden greep. Tientallen fanatieke berglopers van jong tot oud maken hier gebruik van.

Berglopers die gebruik willen maken van de RRB zullen dit met een schriftelijk verzoek moeten doen. Hiervoor moet je wel aan enkele eisen voldoen. Als aanvrager dien je meerderjarig te zijn, bekend te zijn met de belangen van Verenging Natuurmonumenten en een proeve van bekwaamheid moeten afleggen.
Als je aan deze eisen voldoet mag je op vrijdagavond tegen betaling van € 1.00 per persoon de gangen bezoeken.

Afgelopen vrijdagavond (27 febr. 2009) was het mijn beurt om de proef af te leggen onder leiding van examinator Alex Mordang. Om niet de hele proef te verklappen aan diegene die deze in de toekomst nog moeten afleggen, volgt hier een korte, gecensureerde versie van deze leuke (en geslaagde) avond.
Om 20:00 uur moest ik me melden in het gidsenhok op slavante om mij in te schrijven voor deze avond. Hierna liepen we met zijn drieën naar de hoofdingang, onderwijl Alex mij in het kort nogmaals de regels uitlegde. Eenmaal binnen ben ik aan de beurt. Mij wordt gevraagd naar een bepaald punt te lopen (zonder hulp en kaart natuurlijk) en ondertussen, als ik dat al weet, links en rechts uitleg te geven over de Zonneberg. Het afgelopen jaar ben ik reeds diverse malen als introducé meegelopen en het gevraagde blijkt niet al te moeilijk, het eerste punt is snel bereikt. Alex neemt zich gelukkig de tijd en wijst mij hier en daar op afbeeldingen en opschriften die ik nog nooit had gezien, zodat de avond niet alleen maar ‘van punt tot punt lopen’ is. Als laatste hebben we nog het padvindersgat bezocht, deze doorgang naar ‘Noord’ geld als ‘Nooduitgang’. Zo rond tien uur bleek dat ik mijn weg in deze groeve goed genoeg kon.

Voor verdere uitleg kun je hier de site van de RRB bezoeken: Regeling recreatief Berglopen

Berglopers staan erom bekend dat ze gek zijn op verlichting – voor de één kan het niet technisch genoeg zijn – de ander wil alleen puur basisverlichting.

Verlichting is een basisbehoefte als je ‘de Mergelgrotten’ bezoekt. Of het nu een gaslamp of een zaklamp of een kaars is – zonder licht wordt het niets.

Afgelopen vrijdag bezocht ik de RRB avond in de Zonneberg en kwam ik een aantal berglopers tegen met het allernieuwste op LED-verlichting – een zaklamp met 3 ledjes met in totaal 700 Lumen!

Ik vroeg me af welke verlichting jullie nu gebruiken?

<a href =”http://answers.polldaddy.com/poll/1037016/” >Welke verlichting gebruik jij?</a> <br/> <span style=”font-size:9px;”> (<a href =”http://www.polldaddy.com”> polls</a>)</span>

Hier volgt een aantal links naar de diverse lichtsoorten:

Petromax, Coleman, Petzl, Maglite en Fenix vind je b.v. via Bever Zwerfsport verlichting

De uitbreiding van Maglite tot 600 Lumen (voor de charger) kun je bestellen via Ebay.com

LED Lenser vind je via ERC Online Shop

Streamlight krijg je onder andere bij Zaklampenshop

Lumapower MVP kun je bestellen via Knivesandtools.com

Bedankt voor het stemmen – Als je hier graag nog commentaar op wilt geven, kan dat via e link hieronder.

Bron: Dit is een link naar het interview met Rob Heckers door het Reformatorisch Dagblad

Week in, week uit dwaalt hij rond in de onderaardse groeves van de Sint Pietersberg. Gespitst op een voltreffer tussen de tienduizenden eeuwenoude inscripties op de wanden. Maastrichtenaar Rob Heckers: „Op een plaats waar ik al duizend keer heb gelopen, kan ik ineens een bijzonder verhaal ontdekken.” Lees hier verder…

Wat gebeurt er als je een hete Coleman tegen je nylon jas aanhoudt?

Met deze vraag liep ik al een paar jaar rond, maar wie ik ook vroeg, niemand had zin om testpersoon te willen spelen. Uiteindelijk kom

<script type=”text/javascript”
src=”http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js”>

Dan kom je natuurlijk bij enkele dilemma’s; wat doe ik aan, moet ik een extra brandverzekering afsluiten etc. etc.
Toch maar even doorgezet en op een mooie voorjaarsavond met 2 getuigen (anders geloofd niemand me) – Harold en Harold – naar een geschikte locatie.

Tja, hoe pak je dat aan, gewoon ogen dicht en tegen je aan houden?! – Nee, ik had toch wel en beetje angst. Dan maar doen in een typische ‘Berglopers-situatie’ – ergens door een instorting kruipen en dan per ongeluk de lamp tegen je aanhouden – en ja hoor, dat werkte perfect! Ik weet het zeker, want de gezichtsuitdrukking van beide getuigen was er een van ware doodsverachting!

Nou ja, onderstaande foto´s laten het resultaat zien.

Hieronder zie je de gevolgen voor mijn jas

Hieronder de gevolgen voor mijn Coleman, niet al te best – Voor tips over hoe je gesmolten nylon van je coleman afhaalt wil ik jullie graag in contact brengen met mijn vrouw, zij zal jullie wel enkele schoonmaaktips kunnen geven (en enkele nieuwe scheldwoorden die ze tijdens deze klus heeft geleerd!)

Natuurlijk zijn er ook video beelden van:
Coleman en Nylon – de gevolgen

Wat verstaat men onder “berglopen”.

In dit hoofdstuk kun je lezen wat berglopen nu precies is.
Dit zijn de diverse onderwerpen:

* Wat is Berglopen?

Wat is berglopen?

Onder berglopen versta Ik, het alleen, of met meerdere berglopers, lopen en genieten van een ondergronds landschap.
Rustig lopend en zachtjes pratend, zoekend naar nieuwe opschriften, kom je vaak op unieke plaatsen (die je daarna weer niet meer kunt vinden!)
Vrijdag is zo´n beetje mijn favoriete avond, aangezien je op die manier de “stress” van de afgelopen week van je
kunt afschudden. De stilte en het unieke landschap zorgen hiervoor. Je hoort hieronder niets, of het moet al het zachtjes ruisen
van mijn Coleman zijn – Ik zeg hier coleman, omdat je bij een Petromax al niet meer van ruisen kunt spreken. (kijk hier meer info over uitrusting)
De temperatuur is aangenaam, zolang je loopt, als je gaat zitten, voel je na een tijdje wel de kou optrekken. Dit is te voorkomen door een plastic matje
of dergelijke mee te nemen (ik liep laatst met iemand mee, die een opblaasbaar matje meenam! – ook een goed idee)
Na een paar uurtjes ondergronds kom ik fris weer buiten en voel ik me goed. (om na een paar dagen alweer de kriebels te krijgen)

Voor een buitenstaander is het vaak moeilijk uit te leggen of te begrijpen. Je zult dan toch een keer moeten meelopen en zelfs dan vind je fantastisch
(en wordt je gegrepen door het “virus”) of je vind het leuk, maar verder niets.
Voor de doorsnee “toerist” zijn er natuurlijk genoeg plaatsen in Maastricht en Valkenburg waar je o.l.v. een gids ook een goede indruk krijgt van het ondergrondse.
Info hierover vind je ook op het internet!
Je hebt dan ook nog het thuisfront, die op vrijdag alweer sip vraagt; “Je gaat toch niet alweer???” ; “Volgens mij ben je liever in de groeves, dan hier bij mij thuis!”
Het antwoord hierop mag je zelf invullen………………………….(heb je een goeie, laat het mij even weten!)

Verwissel het berglopen niet met het “bergslopen”, dat is iets kompleet anders! Bergslopers hebben niet bijzonder veel met het unieke landschap,
zij zoeken niet de rust en zijn niet geïnteresseerd in opschriften, of het moet al het vernielen hiervan zijn! Zij zien de groeves vooral als een plaats
om, in het verborgene, ouderwets rotzooi te trappen.
Zelf zijn ze vaak andere mening en vinden ze het overdreven dat ze hierover worden aangesproken. Ze denken dat de groeve publiek bezit is en dat men
de groeve daarom dan maar ook zo mag behandelen! “De groeve is toch niet afgesloten!” ;”Jij loopt er toch ook!”; wordt vaak geopperd en dat klopt; “Ik
loop er ook en ben in feite ook Illegaal bezig,” en ben ook niet de eigenaar, maar als er alleen maar wordt vernield dan wordt een groeve uiteindelijk
helemaal afgesloten en is er voor niemand meer toegang. Niet voor de bergloper, die zijn hobby niet meer kan uitoefenen en ook niet meer voor
de bergsloper, die er zijn agressie niet meer kwijt kan!

Kijk hier voor een goed stukje over ethiek (dus hoe jij je zou moeten gedragen in de “berg”)