Bron: BERGLOPEN : cultuur en geschiedenis ondergronds!

Een artikel over verdwijnende delen van de Sint Pietersberg ten behoeve van de (cement) industrie. Link

Beste berglopers,

Om in de toekomst legaal te mogen blijven berglopen heeft het ministerie van Economische Zaken als voorwaarde gesteld dat iedereen die zelfstandig de gangenstelsels wil betreden kennis moet hebben genomen van ondergrondse gevaren die aanwezig kunnen zijn.

Om aan die eis tegemoet te komen worden er cursussen georganiseerd.
Er is geen examen, je kunt niet zakken, er wordt slechts verlangd dat je als geïnteresseerde aanwezig bent en er serieus wat van probeert op te steken. Eerst theoretische kennis, daarna wordt er in de praktijk onder de grond kijken hoe die gevaren er dan wel uitzien (van een afstandje uiteraard).
Da’s alles! De cursussen zijn gratis en tijdens het theoriegedeelte krijg je een naslagwerk dat je mag houden. En wie weet: misschien steek je er echt nog wat van op!

Zo zijn er reacties van zeer ervaren berglopers die categorisch weigeren aan de cursussen deel te nemen met als reden dat ze alle gevaren kennen en zelf wel zo’n cursus zouden kunnen geven. Zij hebben gelijk, en zij verdienen respect vanwege hun ervaring, kennis en de meest schitterende onderzoeken en publicaties die zij hebben gedaan.

Maar voor het ministerie geldt dat helaas niet: het is meedoen of anders stoppen met berglopen. Klinkt hard, maar van de andere kant: 2 avonden investeren om je hobby te kunnen blijven doen en de kans om misschien toch nog wat op te steken is toch geen ramp?

Schrijf je dus a.u.b. zo snel mogelijk in, afgelopen vrijdag 8 april 2011 was reeds de 1e theorie-sessie al, gevolgd door een praktijksessie op dinsdag 12 april 2011. Ook op 9 mei staat een theorie-sessie gepland, met daags daarna op 10 mei een praktijk-sessie.

Het enige wat er voor de cursus nodig is, is je naam, adres, woonplaats, geboortedatum, telefoonnummer en voorkeursdatum voor de theorie-sessie en de praktijksessie.

Deze informatie mail je naar Stichting RRB

Met hartelijke berggroet,

Jaap Brandsma.

Veiligheidscursus berglopen

Vandaag bezocht ik groeve ‘de Keel‘ in Canne omdat van Schaïk stichting een groevedag had georganiseerd. Deze dag werd georganiseerd om het grote publiek kennis te laten maken met het berglopen en bezoekers de kans te geven een bijzondere groeve te bezoeken (die normaal voor publiek gesloten is).
Op voorhand ging ik er vanuit dat ik deze dag voornamelijk bekende gezichten zou zien, aangezien de bergloperswereld maar klein is, maar dat viel mee. Ondanks de ‘slechte’ bereikbaarheid – de groeve is alleen te voet of per fiets bereikbaar – was het er, zeker later in de middag gezellig druk. Rond 14.00 uur waren er reeds 130 bezoekers geweest. Tijdens de rondwandeling die ik gemaakt heb, kwam ik ook diverse ‘nieuwelingen’ tegen die zeer enthousiast waren over deze bijzondere dag.

Informatiestand S.O.K. groeve de Keel

Bijzonder ondergronds groeve De Keel

Ondergronds landschap De Keel

Bezoek de groeve gratis en geniet van de mogelijkheid om vrij rond te kunnen dwalen

Om het grote publiek kennis te laten maken met een authentieke en normaal voor bezoek afgesloten mergelgroeve en met het werk van de stichting (en de SOK), wordt op 26 september 2010 van 11.00 tot 17.00 uur een Publieksdag in de Keel georganiseerd. De bezoekers kunnen vrij ronddwalen of mee doen aan een speciale speurtocht. Op diverse plaatsen in de groeve is er deskundige uitleg over vleermuizen, geologie, blokbreken, geschiedenis en andere relevante ondergrondse zaken en staan er goed herkenbare gidsen klaar om u verder te helpen. Er zijn stands aanwezig, waar de bezoekers kennis kunnen nemen van het werk van de stichting Ir. D.C. van Schaik, de SOK of het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg. De toegang is gratis, maar een kleine donatie is natuurlijk altijd welkom. Stevige schoenen en een zaklamp is alles wat u nodig heeft voor deze Publieksdag in de Keel op zondag 26 september van 11.00 tot 17.00 uur.

De stichting Ir. D.C. van Schaik

Het belang van een beheerstichting zoals de stichting ir. D.C. van Schaik moet niet onderschat worden. De onderaardse mergelgroeven zijn een zeer belangrijk onderdeel van ons Limburgse culturele erfgoed. Behalve de groeve-ingangen, die vaak een integraal onderdeel uitmaken van het Limburgse landschap, moet ook het belang van de onderaardse gangen niet vergeten worden. Hoeveel van onze voorvaderen hebben hier niet staan zwoegen bij het uitbreken van de mergelblokken, of in latere tijd bij het kweken van champignons of witlof. In veel groeven zijn nog steeds oude opschriften te vinden van deze blokbrekers, kwekers of bezoekers. Ook kunnen er nog steeds de mijnbouwtechnieken uit voorbije eeuwen bestudeerd worden. Men kan er als het ware nog steeds de handtekeningen van de blokbrekers zien. Het zijn werkelijk onderaardse cultuurhistorische pareltjes. Onderzoek in deze groeven door o.a. de SOK is dan ook zeer belangrijk en dit kan enkel wanneer de groeven goed beheerd worden. Beheer is ook belangrijk om vernieling van de cultuurhistorische waarden te voorkomen. De stichting Ir. D.C. van Schaik wil daartoe ook nadrukkelijk bijdragen aan de educatie rond groeven, vooral voor de lokale jeugd. Daarnaast zijn de groeven in de winter van uitzonderlijk belang als biotoop voor duizenden overwinterende vleermuizen. Hun noodzakelijke bescherming is bij wet geregeld.

De stichting wilt ook het berglopen in goede banen leiden. Berglopen is al zeer oud en hoort bij ons cultureel erfgoed, net zoals de mergelgroeven er zelf toe behoren. Berglopen is een belangrijke sociale activiteit en het is tevens een stimulans voor het beschermen van onze ondergrondse cultuurhistorische pareltjes. Zonder berglopers sterft de liefde voor het ondergrondse uit en zonder deze liefde gaat het ondergrondse landschap geleidelijk aan teloor. Onbekend maakt nu eenmaal onbemind.
Het berglopen is dus zeer belangrijk als sociale activiteit en het is zeer belangrijk voor het behoud van de mergelgroeven. De stichting Ir. D.C. van Schaik wil daartoe berglopers de mogelijkheid geven de groeven op een veilige en gereguleerde manier te bezoeken en zodoende illegaal bergbezoek tegen te gaan.

De toegang tot de groeven wordt echter steeds moeilijker door veranderende wetgeving. Daardoor kunnen steeds minder mensen kennis nemen van ons onderaards cultuurhistorisch en natuurhistorisch erfgoed. En mede daardoor dreigt in de toekomst het vele werk van de stichting permanent onderbelicht te blijven. Want ook de stichting kan de sympathie en (financiele) steun vanuit de brede maatschappij goed gebruiken.

Door de petitie te ondertekenen, geeft u een krachtige boodschap: ‘Hoeve Caestert moet blijven!’

Hoeve Caestert, gelegen langs de Luikerweg op de grens van Kanne (Riemst) en Klein –Ternaaien (Visé), dreigt te verdwijnen! De hoeve vormt een belangrijke ankerplaats op de Sint-Pietersberg. Er is sprake dat de hoeve zal afgebroken worden. Anderzijds wordt de hoeve, die eigendom is van het Waals Gewest, verwaarloosd en is er geen geld om de monumentale en historische hoeve te restaureren. Hierdoor dreigen nu al gedeelten van de stallingen in te storten. Wij willen ons, indien het er van komt, verzetten tegen de afbraak van hoeve Caestert, net als heel wat inwoners uit Riemst, Visé en Maastricht. Wij willen dat deze historische hoeve behouden blijft en gerestaureerd zal worden, want de hoeve is een zeer belangrijk historisch en cultureel onderdeel van de Sint-Pietersberg en is niet weg te denken uit het landschap van Caestert. De hoeve is eveneens gelegen in het natuurgebied Plateau van Caestert, waarvan het Vlaamse deel eigendom is van Natuurpunt. Ook Natuurpunt ijvert voor het behoud van dit monument. Tijd voor actie dus, want als er niet snel actie ondernomen wordt verliezen we dit historisch erfgoed. Om onze blijvende bezorgdheid te tonen tegenover de gemeenten, de provincies en de gewesten, startten wij een petitie op.

Via deze link kun je de petitie tekenen:Petitie Hoeve Caestert

Hoeve Caestert

Bron: www. limburger.nl

De politie heeft donderdagavond tevergeefs met een speurhond gezocht naar personen die illegaal een grot aan de Heerder Holstraat in Cadier en Keer waren binnengegaan.

Controleurs van de groene brigade van Staatsbosbeheer gingen poolshoogte nemen nadat het inbraakalarm was afgegaan. Ze hoorden geritsel van kiezel in de grot waardoor het vermoeden bestond dat er zich nog personen in de grot bevonden. De politie werd erbij gehaald om de – mogelijk verdwaalde – personen uit de grot te halen. Er werd echter niemand aangetroffen.

Met dank aan: Fotograaf Alexander

De zondagmorgen activiteit.

Het is zondagmorgen 9:30 uur. We staan gepakt en gezakt klaar. Allemaal kijken we nog een beetje sufjes. Vannacht is de klok een uur voorruit gezet en dat uurtje minder slaap is ons allemaal in het gezicht te zien. Niet te min vertrekken we vol verwachting richting de parkeerplaats voor de Enci fabriek aan de lange kanaaldijk in Maastricht. We zijn er om 10:15 uur precies en stappen uit de auto. Zou het hier zijn?

Daar komt Frank aanrijden. Hij is vandaag onze hopman. Na de begroeting deelt hij ons mede dat we nog een klein stukje naar het zuiden moeten rijden. Net achter de grens in Lanaye is een parkeerplaats waar we de auto neer zetten en onze spullen gereed maken. Een laatste check van de lampen, de stevige wandelschoenen aan en het avontuur kan beginnen. Vandaag gaan we met 6 volwassenen en 1 belhamel van 8 de mergelgrot “Ternaaien boven” verkennen!! Best spannend als je dit nog nooit hebt gedaan. . . . . . Zeker voor de kleine spruit in ons gezelschap: “pap, en als we dan verdwalen?”

Na een stevige wandeling van ongeveer 15 minuten bergop komen we aan bij een wand waar duidelijk te zien is dat we er nu bijna zijn. Overal steekt de mergel uit de grond en her en der zien we dichtgemaakte oude ingangen van verschillende mergelgroeves. De laatste van het stel is ons doel voor vandaag. Na een korte briefing van Frank onze begeleider maken we de lampen aan en dalen we af de grot in. Na nog geen vijftig meter waan je je in een totaal andere wereld. En als je dan de lampen uitdraait is het echt…..

p i k k e d o n k e r!

Snel maken we de lampen weer aan en gaan we verder de groeve in. Goed is te zien hoe de gangen van boven naar benden zijn ontstaan door de winning van de mergel. Her en der staan er graffiti op de muren. Dat komt volgens Frank doordat in principe iedereen de grot in kan. Dus ook hele volksstammen feestende mensen die er een genoegen in scheppen overal hun “tag” achter te laten. Eigenlijk eeuwig zonde.

Na een poosje lopen komen we bij een grote opening ongeveer 10 meter hoog in de berg. Van hieruit kijken we over de maas het Limburgse landschap in. Nu wordt pas echt duidelijk hoe immens groot en uitgebreid dit gangenstelsel is. We lopen verder en na een minuut of vijf staan we midden in een gang in de tocht. Frank verteld dat dit komt doordat er meerdere openingen in het gangenstelsel zijn. Deze zijn zowel gegraven door de mens als ook ontstaan door instortingen van gangen in de groeve. Hierdoor heeft de wind in sommige delen van de groeve vrij spel en dat verklaart meteen ook de bladeren die we op sommige plaatsen midden in de groeve tegenkomen.

Achter in een gang, ergens aan de rand van de groeve, worden we geattendeerd op een enorme berg modder die uit het plafond lijkt te komen. “Kijk, dit is nou zo’n instorting van bovenaf.” “De gang stort in en de hele laag modder die hier bovenop ligt glijd met bomen en al het gat in”.

Opeens begint onze kleinste bergloper te klagen dat hij het koud heeft. Dat is eigenlijk raar want de temperatuur is net iets warmer als buiten de grot en waaien doet het evenmin. Mmmmmmm, hier is iets anders aan de hand. Na een gesprek van man tot man is al snel duidelijk dat hij het behoorlijk spannend vindt en eigenlijk snel weer aan de frisse lucht wil. We stellen hem gerust en gaan nu langzaam maar zeker weer richting ingang. Frank weet ons door het doolhof van gangen, die soms wel 6 meter hoog zijn, feilloos naar de ingang te loodsen. Met de eerste lichtstralen in zicht sprint onze kleine man naar buiten en heeft hij zo als gewoonlijk weer de grootste praatjes! Het was een hele mooie, indrukwekkende maar vooral leuke en interessante tocht die we gemaakt hebben. De enige smet op de hele ervaring van zojuist is het besef dat er best veel troep door onverlaten in de groeve wordt gedumpt. Zou het nou echt zo moeilijk zijn om je troep mee naar buiten te nemen??

Na deze enerverende zondagmorgen activiteit bedanken we onze leider en bergloper “pur sang” voor de goede zorg en enthousiaste rondleiding die hij ons gaf in één van de vele Limburgse mergelgroeves.

Frank, 10 punten!

Ik vond deze fantastische foto’s op de Flickr pagina van Staticpulse, een collega bergloper. Deze foto plaats ik natuurlijk met zijn toestemming.

Kijk hier voor meer foto’s uit de Limburgse ondergrond:

• Staticpulse
• Mipjes
• Frank

Maak jij ook foto’s van je berglopers tochten, laat het mij weten en misschien kunnen we ze hier plaatsen.
Je kunt mij bereiken via de Contact pagina

Op mijn ondergrondse tochten kom ik heel vaak het ‘IHS-teken’ tegen. Dit monogram zie je heel groot, soms zeer klein en ook als inkrassing in de mergel. Meestal loop ik er zonder na te denken langs, maar laatst zat ik wat foto’s na te kijken en kwam ik het onderwerp wel zeer vaak tegen en begon ik me af te vragen wat het betekent.

Het monogram IHS

Het monogram IHS wordt vaak verklaard als de beginletters van Iesus Hominum Salvator (Jezus de Redder der Mensen), maar eigenlijk zijn het de eerste drie Griekse letters van de naam Jezus (ΙΗΣΟΥΣ). Dit monogram kwam op in de hoge middeleeuwen. In de oudheid werd het monogram XP (XP zijn de eerste twee Griekse letters van Christos) meer gebruikt. IHS vindt men terug op kerkgevels, biechtstoelen, bidprentjes en ook op oudere kazuifels.

Tegen het einde van de Middeleeuwen IHS werd een symbool, net als de chi-rho in de periode van Constantijn. Soms tekent men boven de H een kruis en daaronder drie nagels, terwijl het hele figuur is omgeven door stralen. Waarschijnlijk werd dit teken door blokbrekers op de mergelwanden getekend om zijn bescherming af te dwingen. De mergelgroeves waren een gevaarlijke plaats en de blokbrekers waren zeer (bij)gelovig. Door dit monogram bij hun werkfront te tekenen, lieten ze in elkaar geval zien dat ze respect hadden voor de omgeving waar ze werkten.

Hier onder zie je enkele voorbeelden uit diverse mergelgroeves in Limburg

IHS-teken Zonneberg