Op mijn ondergrondse tochten kom ik heel vaak het ‘IHS-teken’ tegen. Dit monogram zie je heel groot, soms zeer klein en ook als inkrassing in de mergel. Meestal loop ik er zonder na te denken langs, maar laatst zat ik wat foto’s na te kijken en kwam ik het onderwerp wel zeer vaak tegen en begon ik me af te vragen wat het betekent.

Het monogram IHS

Het monogram IHS wordt vaak verklaard als de beginletters van Iesus Hominum Salvator (Jezus de Redder der Mensen), maar eigenlijk zijn het de eerste drie Griekse letters van de naam Jezus (ΙΗΣΟΥΣ). Dit monogram kwam op in de hoge middeleeuwen. In de oudheid werd het monogram XP (XP zijn de eerste twee Griekse letters van Christos) meer gebruikt. IHS vindt men terug op kerkgevels, biechtstoelen, bidprentjes en ook op oudere kazuifels.

Tegen het einde van de Middeleeuwen IHS werd een symbool, net als de chi-rho in de periode van Constantijn. Soms tekent men boven de H een kruis en daaronder drie nagels, terwijl het hele figuur is omgeven door stralen. Waarschijnlijk werd dit teken door blokbrekers op de mergelwanden getekend om zijn bescherming af te dwingen. De mergelgroeves waren een gevaarlijke plaats en de blokbrekers waren zeer (bij)gelovig. Door dit monogram bij hun werkfront te tekenen, lieten ze in elkaar geval zien dat ze respect hadden voor de omgeving waar ze werkten.

Hier onder zie je enkele voorbeelden uit diverse mergelgroeves in Limburg

IHS-teken Zonneberg

The post Het IHS-teken – opschriften in de ondergrondse mergelgroeves appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.

Op deze foto is duidelijk een zogenaamd concessieteken te zien. Deze markering op het plafond van een mergelgroeve, werd gebruikt om aan te geven dat deze plaats ‘eigendom” was van een bepaalde blokbreker (of groep van blokbrekers).

Als opmerking wil ik hier even aangeven dat dit op dit moment als zodanig wordt aangenomen. Men weet heden ten dage niet meer zeker of deze tekens op de plafonds van de mergelgroeves zo werden gebruikt. Voor vele gevallen klopt het verhaal van concessiescheiding wel, op andere plaatsen zijn de tekens weer niet op deze manier te verklaren.
Misschien werden, zeker de kruisfiguren, gebruikt als stilistisch “IHS”-teken, of werd er op deze manier aangegeven dat hier het plafond van zodanig slechte kwaliteit was, dat het als waarschuwing werd bedoeld. Nogmaals, men is hier niet 100% zeker van.

Aan het einde van de winter, als veel blokbrekers weer hun heil zochten als knecht bij de boer, werden deze tekens met olielampjes op het plafond getekend. Andere blokbrekers wisten dan dat men hier niet mocht werken. Zou men dit wel doen, dan liep men de kans dat men aan de galg eindigde, aangezien op het schenden dit eigendom een zware straf stond.
Deze tekens vind men nu nog vaak bij oude werkfronten.

Deze tekens vind men in zeer veel Limburgse (zowel Nederland als België) mergelgroeves en zijn onlosmakelijk verbonden met de blokbrekers. Als je de volgende keer een groeve bezoekt, kijk dan ook eens wat vaker naar het plafond – het is misschien wel interessanter dan je denkt.

The post Plafondmarkeringen en concessietekens in de mergelgrotten. appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.

Ondeugendheid is van alle tijden – dat is goed aan deze foto te zien.
De tekst is; “Gilson Jean van Canne op de boovenstraat, steek uwe neus in mijn gat!”

Jean Gilson heeft in deze hoek van de groeve diverse opschriften gemaakt. We weten dat hij uit Canne is en dat hij geboren is in 1845.

The post Jean Gilson – Steek Uwe neus in mijn… appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.

Onderstaand opschrift komt uit Ternaaien boven. het is een opschrift van een blokbreker:

Thomas Rongissaer heeft in deesen berg blokken gemaek
maer hij heeft er noch meer gevaaren in het .?.(‘ans’, als in ‘jaar’) 1818, 1819 en 1820

Vertaling; ‘Thomas Rongissaer heeft in dezen berg blokken gebroken, maar hij heeft er nog meer de berg uit gereden (paard en wagen) in het jaar 1818, 1819 en 1820′.

Een meter ernaast staat ook nog eens Thomas Rongissaer (achternaam is dan ook goed te lezen)

Ik heb geprobeerd de naam ‘Rongissaer’ op diverse manieren te ‘Googleen’, maar ben de naam niet tegen gekomen. De term ‘gevaaren’ komt uit het Limburgs en betekend ‘vervoerd’. (Met dank aan John voor de uitleg)

Het opschrift staat bijna aan het einde van de groeve, dus kan men er vanuit gaan(speculatie) dat men ook niet veel langer dan de periode 1820 – 1830 in Ternaaien boven heeft gewerkt.

Ik ben deze naam verder nog niet tegen gekomen in Ternaaien boven, maar dat zegt natuurlijk niets. Wellicht is er iemand die de naam ‘Rongissaer’ wel ergens heeft aangetroffen? Ik hoor het graag.

The post Thomas Rongissaer heeft blokken gemaek en gevaaren! appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.

Afgelopen zondag heb ik in Caestert onderstaande foto gemaakt. Helaas kom ik met mijn MAVO-Frans niet zo ver, dus was het een geluk dat ik een Franstalige collega bij me had.

Nu verder met de tekst. Er staat het volgende:

“Jean Clotenne, âge de 18 anne veingte un jours sa fait six mille 5 cent et ceptante quatre jours et viengt six mille septe cent et douze heurs et huit jours, 1801 Jean Clotenne de lanaije”

Vertaald in het Nederlands staat er het volgende:

“Jean Clotenne, 18 jaar en 21 dagen oud, dat zijn 6574 dagen en (“dont” = waarvan) 26712 uur. 1801 Jean de lanaye”

Dus Jean Clotenne uit Lanaye (dus vlak naast de deur) was hier in 1801 en berekende daarbij hoeveel dagen en uren hij precies oud was op dat moment. Waarom? ik zou het niet weten, maar een leuk en interessant opschrift is het wel. Wie was Jean? waarom kon hij zo goed schrijven en rekenen (daarbij ga ik er even vanuit, dat dat niet iedereen kon in 1801) Wellicht was hij van adel of was hij een priester of geestelijke (in opleiding).
Misschien weet iemand het wel, dus verdere info is welkom!

Update: Clotenne i.p.v. Lotonne!

Afgelopen vrijdag (29 febr.´08) bezocht ik Ternaaien Boven en fotografeerde ik onderstaand opschrift. Er staat duidelijk ‘Jean Clotenne’, terwijl ik eerst dacht dat hij de letter ‘L’ gewoon met een mooie krul was begonnen. Tevens is de letter na de ‘T’ een ‘E’ ipv een ‘O’ Zijn achternaam is dus Clotenne ipv Lotonne. Bij deze dus aangepast. Helaas is het jaartal niet duidelijk te zien. Begint met 18..
Jean bezocht dus niet alleen Caestert, maar ook Ternaaien boven. Nu vraag ik mij natuurlijk af of hij ook in ‘beneden’ op bezoek kwam.
Verder onderzoek volgt.

The post Jean Lotonne, 18 jaar en 21 dagen oud – Of toch ‘Jean Clotenne’? appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.

De ochtend gloort reeds aan de horizon
Wensen dat ik uit dit leven vluchten kon
Voor dag en dauw, de zon reeds lacht
Het werkfront onbewogen, de mergel wacht

Door de vloeklaag heen, drijf ik mijn gang
Vuursteenlagen maken me bang
Ze brengen geen geld op, kosten mij brood
Werk in deze gangen wordt nog mijn dood

De duivel waart hier rond, ik heb hem gezien
Zou hij mijn twijfel in god soms doorzien
Mijn hand aan de beitel, geen idee van de klok
Voor het schamele loon van 7 cent per blok

Mijn maat met zijn zaag, vraagt mij te spoeden
Zijn vrouw en vijf kinderen, zeven monden te voeden
‘Schiet eens op’, gaat zijn beklag
Op dit tempo zelfs geen ‘stool’ per dag

Ik werk aan de ‘sjaap’, handen raken soms de muur
De arbeid goedkoop, de steen te duur
De ‘knabben’ zijn waardeloos, heb er niets aan
Stapelwijze in een zijgang gedaan

Het werk is gevaarlijk, elke dag weer
Geest is nog sterk, lichaam doet zeer
De Zager, de Breker, collegiaal broederschap
Leven in vertrouwen, overtreffende trap

De vorige week nog, plafond naar beneden
Op slag dood, echt niet geleden
Gewoon pech gehad, kans één op een miljoen
Hoe kan mijn god, iemand zoveel ellende aandoen

150 stappen van de ingang, vals plat omhoog
Plafond steeds lager, gang in een boog
Weg goed te vinden, mijn hand langs de rand
De wielnaaf die slijt een groef in de wand

Einde van de werkdag, niets houdt me op de been
Horizon en nacht vertroebelen tot een
Geen kracht in de armen, de beitel zo zwaar
Kan nu naar huis, ben eindelijk klaar

Ik kras mijn naam in de zachte kalk
Mergel vermengt zich met zweet
Hoe lang ik ook op deze wereld zwalk
Iedereen weet nu hoe ik heet

01/08/2007 Frank

Meer over blokbreken weten, kijk dan eens hier:

Geocities – Workshop Blokbreken

The post Door de vloeklaag appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.

STOP!!!……doe moogst hie neet noa binne
Wat dinkste waal was te gees beginne
Hubst doe dat bord doa neet gezeen, hast doe geen ooge in de kop….
Ich zik dich toch, ich zik noe………STOP!!!

Hey, doe ins rustig, witste waal wae ich bin
Missjien das´te mich nog neet kins
Ich bin inne bergloper, inne vrundj van der berg!
Wen ich neet noa binne kin, dan ving ich dat erg

Doe bis maar ee burdje, dat hilt mich neet teage
Van soe een bietje tekst, wear ich neet verlaege
Kiek…inne poort hilt mig taege, dae loat ich mit rust
Ich bin ginne krimineel en ooch ginne frust!

Maar see ich ee loak in de grondj, dan mot ich doa in
Dan doe ich mien lempke aan, dan hub ich weer zin
D´r berg is wie ee gesondj versjlaving
Ich hub dit nuedig vuur mien waekelijkse laving

Maak dich neet druk, ich maak nieks kapot
Blief euveral vanaaf, maak ut neet te zot
Ich loop alleen get rondj, geneet van de stillte
Blief neet lang zitte, krieg last van de killte

Noa soe un uurke of twié, is ut ooch in miene kop weer stil
En dat is noe precies wat ich wil
Noe kann ut weekend pas echt beginne
Maar… noa ee paar daag veul ich de kriebels weer va binne!

Frank

The post STOP!!!……doe moogst doa neet noa binne! appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.

Een paar weken geleden wees een collega bergloper mij op een opschrift in Caestert, hoog boven tegen het plafond aan, een opschrift welke wij beiden niet konden ontcijferen.
Twee weken later was ik er weer en heb geprobeerd foto´s ervan te maken.

From Berglopers Weblog…

De vraag is nu; “Wat staat hier”?
Kun jij het ontcijferen? laat me dan iets weten.

Kijk ook op deze site voor nog meer over dit opschrift: mynkamer.eu – mysterie!

The post Onderzoek naar opschrift Caestert appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.

Wellicht een van de bekendste opschriften en wel zeker een van de oudste. Caestert groeve – België.

Lambier le Pondeur fut ici l´a(n) MCCCCLXVIII le XIX(me) jo…daoust.

Lambier de schilder was hier in het jaar 1468 op de 19e dag van augustus.

Een uniek opschrift door het vermelden van de datum. Het werpt natuurlijk ook weer veel vragen op naar de achtergrond van “lambier”!

Update: Voor een interessant en uitvoerig onderzoek naar de herkomst van dit bijzondere opschrift, kan ik jullie onderstaand onderzoek van Erik Honée ten zeerste aanbevelen: Lambier de Pondeur

The post Lambier le Pondeur! appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.

Hier een opschrift wat op het eerste ogenblik lijkt op Latijn! Ik weet niet wie deze tekst geschreven heeft, maar humor heeft deze persoon wel!
Groeve Caestert.

Weet je echt niet wat hier staat, zet dan eens wat spaties tussen de woorden.

Nog niet?

The post Etis Nepis Potentis Negro Te! appeared first on De Limburgse Mergelgrotten.