Hans Ogg

In Hoc Signo Vinces

kort
‘In Hoc Signo Vinces’ (Latijn) betekent: ‘In dit teken zult gij overwinnen’. De tekst, gegroepeerd rond een kruisteken, verscheen aan de Romeinse keizer Constantijn de Grote aan de vooravond van een beslissende veldslag; Constantijn overwon inderdaad in het teken van het kruis en dankbaar bekeerde hij zichzelf en zijn keizerrijk tot het Christendom.
Teken aan de hemel
In het jaar 312 na Christus moest de Romeinse keizer Constantijn de Grote (ca. 285-337) met zijn troepen een beslissende veldslag leveren. Op de vooravond van het gewapende treffen verscheen aan de hemel een stralend kruis, omschreven met de Griekse woorden ‘En Toutoi Nika’, in het Latijn te vertalen als ‘In Hoc Signo Vinces’, oftewel: ‘In dit teken zult gij overwinnen’.

Bekeerd
Onder de indruk van de verschijning liet Constantijn in zijn purperen banieren een zilveren kruis aanbrengen. Hij overwon op het slagveld inderdaad in het teken van het Kruis. Dankbaar bekeerde hij zich tot het christendom. Deze Bekering was van groot belang voor de geschiedenis van het christendom. De katholieke Kerk, onder eerdere keizers veelvuldig vervolgd, kreeg door Constantijn nu de status van religio licita: door het Rijk officieel erkend. Later onder keizer Theodosius werd het christendom zelfs de Romeinse staatsgodsdienst.

‘IHS’
De afkorting ‘IHS’, wordt in de christelijke beeldtaal veel gebruikt. Eigenlijk is IHS (de Griekse letters Jota, Èta en Sigma) een afkorting van de naam Jèsous (Grieks voor Jezus), maar in de volkscultuur werd, in aansluiting op het verhaal van de wonderbaarlijke bekering van Constantijn, de lettercombinatie soms opgevat als afkorting voor ‘In Hoc Signis Vinces’. Dat de V van ‘Vinces’ in de combinatie ontbreekt, was geen beletsel. In afbeeldingen werd aan de lettercombinatie IHS simpelweg een driehoek (‘V’) toegevoegd, gevormd door de drie nagels waarmee Christus aan het kruis werd geslagen. IHS kan overigens ook nog staan voor ‘Iesus Hominum Salvator’ (Jezus, Verlosser der Mensen).