Onderaards doorspitten in de mergelgroeves
ByBron: Www.Limburger.nl, donderdag 3 februari 2009.
Onderzoek in de mergelgroeves? Nee, alles is toch al onderzocht, kreeg de SOK in de beginjaren te horen. Nu, na 25 jaar onderzoek en 50 publicaties, zegt oud-voorzitter Ton Breuls: “Ik weet héél véél, zeker 3 procent”.
Ton Breuls persoonlijke plattegrond van de vierhonderd mergelgroeves in de regio kent geen witte vlekken. Elke vertakking staat in zijn geheugen geprent, door elk kruipgat heeft hij zich geperst. De ondergrondse gangen voelen aan als zijn broekzak. Maar de verhalen erachter, de verbanden, het waarom? “Ik weet héél véél van de grotten, zeker 3 procent.”
De oud-voorzitter van de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven (SOK) heeft nog zoveel vragen. Wat was de eerste die in de archieven terecht kwam? Die van architect Pierre Cuypers, die toen eigenaar van de Fluwelengrot in Valkenburg was? Waarom staan op het plafond bij Sint Joris en de Draak voetbogen uit de vijftiende eeuw getekend? “Wat bezielde de tekenaar? Dat deed hij niet uit verveling!”
Wat Ton en de andere 160 leden van de SOK naar boven spitten, publiceren ze in hun Mededelingen, waarvan deze maand de vijftigste uitgave is verschenen. De eerste publicatie, begin jaren tachtig, tikte Ton nog op een typemachine. Hij werkte in café Tribunal en wierf daar abonnees. Dat ledenaantal was hard nodig. “we wilden serieus genomen worden, we wilden medewerking van de autoriteiten om de grotten in te mogen. Dat stuitte op onbegrip. Die dachten; “Wat zijn dat voor cowboys?. Daarom moesten wij ons presenteren.”
Grotlopen werd gezien als een avontuurlijke en moderne vrijetijdsbesteding. Avontuurlijk ja, maar modern? “In België is het vrij onbekend, maar in Nederland heeft berglopen een lange traditie, net als het wadlopen of het fierljeppen. Mensen gaan al eeuwen voor hun plezier de berg in en genieten van het ondergrondse landschap.”
 |
In de begintijd van de SOK werden groeves beschouwd als rotte kiezen in het landschap. “René van der linden wilde er overtollig vuilnis in kwijt. In Valkenburg kregen ze het idee voor een ondergrondse begraafplaats. De Apostelgroeve wilden ze opvullen direct na de ingang.”
Ton Breuls heeft een kentering zien ontstaan. “Eerst kwam er aandacht vanuit de vleermuizenhoek, toen ontstond belangstelling voor de natuur- en cultuurhistorische aspecten. ik durf te stellen dat de SOK daar een belangrijke bijdrage aan heeft geleverd. Men heeft spijt dat het mijnverleden zo is weggevaagd. Hier is gelukkig het meeste nog bewaard.”
Formeel heeft de SOK geen bevoegdheid. Erg wetenschappelijk zijn de Mededelingen ook niet. Wel maken individuele leden vaak deel uit een officiële hulpdienst. Zo wordt Ton Breuls wel eens door de politie uit zijn bed gehaald bij calamiteiten in de gemeente Riemst, waaronder zijn woonoord Kanne valt. Vorig jaar kon hij opdraven toen een stuk weiland in Zussen instortte.
In de jaren negentig werd hij gewekt toen ruim duizend jongeren door een gat nog kleiner dan een keukenkastdeurtje waren gekropen voor een illegale houseparty. “Ze kwamen uit Amsterdam, Berlijn, Antwerpen. Er hing een zware hasjlucht, ze poepten en plasten in de grot. En die zware bassen, het zou zo kunnen instortten. En bij paniek allemaal weer naar buiten door dat gat.”
De aandacht voor de groeves ging gepaard met een verhoging van de veiligheid. De ingangen werden afgesloten en dat heeft de SOK gemerkt.
“Kinderen gingen vroeger de grotten in om te spelen. Als ze ouder werden, kwamen er altijd wel twee of drie grotlopers bovendrijven, die serieus onderzoek gingen doen. Maar door de afsluiting is de vergrijzing opgetreden. We willen geen clubje van sigaren rokende aardrijkskundeleraren worden die elkaar allen maar bevestigen.”
Om die reden is de SOK blij dat onlangs enkele jonge leden zijn toegetreden en voorwaar, ook nog een meisje. Het aantal damesleden is op de vingers van een hand te tellen. Waarom? “Misschien willen wij terug naar de baarmoeder en zij niet, zou de kroegpsycholoog zeggen. Ik weet het niet. Maar we hebben vrouwen en jongeren nodig, ze kijken anders. Wij kunnen anders last krijgen van tunnelvisie. Schrijf maar op: bergloper zoekt vrouw!“
1 Comments
May 24th, 2009 at 20:14
schutterij=voetbogen=patroonheilige St Joris