Zo gewonnen, zo geronnen

Het volgende krantenbericht stamt uit april 1898 en verteld over de feestelijke opening van de nieuwe ingang onder de Zonneberggroeve.

2 april 1898 Opening Zonneberg

St. Pieter. Het uitgraven van mergel en mergelblokken heeft na vele jaren nu tot resultaat gehad, dat er een geheel nieuwe doorgraving in de sint Pietersberg heeft plaatsgevonden. Een nieuw gedeelte is nu blootgelegd, welk zijn ingang heeft onder de hoeve Zonneberg. Een geheel nieuwe en mooi gelegen toegang tot de onderaardse groeven, dichter bij de stad, is nu aangelegd.

Onder begeleiding van de plaatselijke harmonie zal een bergtocht georganiseerd worden en de uitbreiding van de groeve feestelijk worden gevierd.

Van deze uitgang kon men echter niet zo lang genieten, want niet lang daarna volgt het volgende bericht:

1898 sluiting nieuwe Zonneberg ingang

Maastricht 1 augustus. In onze correspondentie van jl. zaterdag maakte wij melding van de nieuwe ingang van de Sint Pietersberg onder de hoeve Zonneberg. Lang heeft deze ingang niet bestaan want reeds verleden vrijdag is hij onder toezicht van de heer Schols, voorzitter van de vereniging “Les amis des sciences, lettres et arts” vergezeld van twee rijkswachters afgesloten.

De vereniging “Les amis des sciences, lettres et arts” is de plaatselijke voorgang van de huidige VVV die gaarne profiteert van de toeristische aantrekkingskracht van de mergelgrotten en we komen ze in een krantenbericht uit datzelfde jaar nogmaals tegen:

Toerisme Mergelgrotten Zonneberg 1898

Vreemdelingen, welke de beroemde grotten van den Sint Pietersberg bezoeken, moeten zich daartoe voorzien van kaarten, welke worden afgegeven door de “Les amis des sciences, lettres et arts”. Deze vereniging heeft namelijk voor een paar jaren van de voornaamste eigenaars der groeven – de familie Straetmans en Ceulen) het monopolie van het bergbezoek tegen zekere voorwaarden verkregen.

Nu komt echter concurrentie. Onder de hoeve Zonneberg is door particulieren en nieuwe ingang gebroken, waardoor niet officiele gidsen de vreemdelingen in de groeve brengen. Wij hoorden tot nu toe niet, dat bovengemelde vereniging, zich hiertegen verzette, ofschoon de “Katholieke Landbouwvereniging” bereids een bergtocht met muziek door de nieuwe ingang organiseerde. Ook schijnt de burgemeester van St. Pieter, de heer Ceulen, er niets tegen te hebben.

De vereniging “Les amis des sciences, lettres et arts” had in die tijd zelfs een heus reglement ingevoerd:

Regelement bezoek Sint Pietersberg 1895

Ter voorkoming, dat vreemdelingen bij het bezoeken van den St. Pietersberg afgezet worden, is de volgende regeling ingevoerd:

Tegen personen zonder gids of zonder kaart in den berg bevonden, wordt proces verbaal opgemaakt. (is heden ten dage natuurlijk ook weer zeer actueel) Gidsen. die bevonden worden personen te begeleiden zonder kaart, worden niet meer toegelaten. deze toegangskaart moet bij het ingaan van de berg aan de gids overhandigd worden. Na getekend te hebben, geeft de gids de strook terug en behoudt de kaart.

De gidsen mogen geen drinkgeld vorderen. Het schrijven van van namen in het museum is ten strengste verboden; elders mag dit geschieden op aanwijzing van den gids(!) Beschadiging van beeldhouwwerk of tekening wordt gerechtelijk vervolgd.

Het publiek wordt verzocht er op te letten, dat bij het in- en uitgaan van den berg de controle der kaarten plaatsvind, dit is noodzakelijk voor eventuele reclame, welke geschied onder overlegging der strook.

Merkwaardigste punten:

• Museum
  
• Bosquet
  
• Negendrup
  
• Echo
  
• Hel

Voor gezelschappen zich te melden aan de “Societé Les amis des sciences, lettres et arts” (Breedestraat Nr. 23) te Maastricht. voor reclamen wende men zich tot de heer F. Schols, in het huis “Maes en Burg” te St. Pieter.

Aan het einde van datzelfde jaar (december 1895), ziet men dat de Societé, moeite gaat doen om andere illegale ingang in de Sit Pietersberg probeert te voorkomen door afsluiting van diverse ‘geheime’ ingangen:

Geheime ingangen Sint Pietersberg 1

Geheime ingangen Sint Pietersberg 2

Met genoegen kunnen we mededelen.dat op initiatief van het verdienstelijk bestuur der vereniging “Les amis des sciences, lettres etc.” alhier de talrijke geheime toegangen tot de Sint Pietersberg zullen worden dichtgemaakt. reeds is sedert enige dagen hiermede een begin gemaakt. Daardoor zullen vanzelf vele baldadigheden, schendingen enz. die men in de laatste tijd betreurde, worden voorkomen en waarvan

vooral de muurschilderingen het slachtoffer waren en die verder oorzaak waren, dat in het algemeen door het bestuur in de vereniging met “Maas en Jeker” niets ernstigs en degelijks kan ondernomen worden zonder schaden.

Zo zie je maar weer dat de geschiedenis zich herhaalt; ook in 2010, 115 jaar later, worden de mergelgroeves weer gecontroleerd aangezien zogenoemde berglopers zich met hun vernielingen niet kunnen inhouden. Er worden boetes uitgedeeld en de ingangen worden – als ze dat niet reeds waren – extra verstevigd. Laten we hopen dat er over niet al te lange tijd (en dan bedoel ik niet wéér 100 jaar) er iets structureel veranderd. Laten we hopen dat er een oplossing komt, die niet alleen Natuurmonumenten, maar ook de berglopers de kans geeft, de mergelgrotten te kunnen gebruiken op een verantwoorde manier. Een manier die ervoor zorgt dat er over 115 jaar nog mensen zijn die de groeve recreatief kunnen gebruiken en dat het niet alleen een herinnering is uit lang vervlogen tijden.