Archive for Berglopen
Belangrijke mededeling voor alle berglopers
Posted by: | CommentsBeste berglopers,
Om in de toekomst legaal te mogen blijven berglopen heeft het ministerie van Economische Zaken als voorwaarde gesteld dat iedereen die zelfstandig de gangenstelsels wil betreden kennis moet hebben genomen van ondergrondse gevaren die aanwezig kunnen zijn.
Om aan die eis tegemoet te komen worden er cursussen georganiseerd.
Er is geen examen, je kunt niet zakken, er wordt slechts verlangd dat je als geïnteresseerde aanwezig bent en er serieus wat van probeert op te steken. Eerst theoretische kennis, daarna wordt er in de praktijk onder de grond kijken hoe die gevaren er dan wel uitzien (van een afstandje uiteraard).
Da’s alles! De cursussen zijn gratis en tijdens het theoriegedeelte krijg je een naslagwerk dat je mag houden. En wie weet: misschien steek je er echt nog wat van op!
Zo zijn er reacties van zeer ervaren berglopers die categorisch weigeren aan de cursussen deel te nemen met als reden dat ze alle gevaren kennen en zelf wel zo’n cursus zouden kunnen geven. Zij hebben gelijk, en zij verdienen respect vanwege hun ervaring, kennis en de meest schitterende onderzoeken en publicaties die zij hebben gedaan.
Maar voor het ministerie geldt dat helaas niet: het is meedoen of anders stoppen met berglopen. Klinkt hard, maar van de andere kant: 2 avonden investeren om je hobby te kunnen blijven doen en de kans om misschien toch nog wat op te steken is toch geen ramp?
Schrijf je dus a.u.b. zo snel mogelijk in, afgelopen vrijdag 8 april 2011 was reeds de 1e theorie-sessie al, gevolgd door een praktijksessie op dinsdag 12 april 2011. Ook op 9 mei staat een theorie-sessie gepland, met daags daarna op 10 mei een praktijk-sessie.
Het enige wat er voor de cursus nodig is, is je naam, adres, woonplaats, geboortedatum, telefoonnummer en voorkeursdatum voor de theorie-sessie en de praktijksessie.
Deze informatie mail je naar Stichting RRB
Met hartelijke berggroet,
Jaap Brandsma.
Veiligheidscursus berglopen
In de grotten huist gespuis
Posted by: | CommentsFranse Drugstoeristen slaan hun tenten op in groeve tussen Kanne en Maastricht
Bron: het Limburgs Dagblad op 7 augustus 2010
“Sieg Heil’ op de wand. Condooms, kapotte flessen en uitwerpselen op de grond. Dat decor biedt groeve De Keel in Kanne. Nederlandse en Franse jongeren zorgen voor overlast in de grotten. “Dit moet afgelopen zijn.”
Als twee vervaarlijk uitziende pitbulls op hen afstormen, doen Luck Walschot en twee politieagenten een stap terug. Dit hadden ze niet verwacht. de hinden horen bij een groep van zo’n 14 Franse jongeren die zich verschanst heeft in de groeve De Keel op de grens van Kanne en Maastricht. Beheerder Walschot is getipt over de aanwezigheid en waarschuwt de politie. Het is al de derde keer binnen zes weken dat Franse jongeren letterlijk hun tenten hebben opgeslagen in de grot. Drugstoeristen, vermoedelijk. “Ze kwamen in elk geval niet om Belgische bonbons te kopen”, zegt Ton Breuls van de Stichting Ir. D.C. van Schaik, die samen met beheerders zorg draagt voor verschillende groeves in de regio. De politie grijpt in en sommeert de Fransen te vertrekken. Totaal beneveld pakken ze hun tenten in. Wat rest voor de beheerder is een enorme gribus. Wc-papier en uitwerpselen op de grond, overal afval en graffiti op de mergelmuren. Walschot en de leden van de Van Schaikstichting doen maar weer wat ze al zo vaak gedaan hebben: opruimen. Zuchtend, dat wel. “De groeve is onze hobby, vandaar dat we dit kunnen volhouden”, zegt Walschot, terwijl hij de deur naar de grotten opent.Via een smalle trap komt hij uit bij een muur met een zware deur. Gebouwd door Walschot en de Stichting om de toegang tot het gangenstelsel af te sluiten. Tot 2006 was het stelsel gewoon toegankelijk. Sinds de afsluiting maken jongeren er een sport van om de grotten tóch binnen te komen. Op de muur staat de tekst ’2007, nieuw jaar, nieuwe kansen’. “Ze blijven proberen binnen te komen. Die grotten trekken blijkbaar”, zegt Walschot. De pogingen van de vandalen lijken vruchten af te werpen. Het slot is deze week geforceerd. Breuls: “We gaan er maar een nieuw slot op zetten, want als ze in het gangenstelsel komen, is het einde zoek.” Da zware deur leidt naar het terras van de groeve. Een prachtige plek in het groen, met uitzicht op het Albertkanaal. “Ik kan me voorstellen dat mensen hier hun tenten opslaan”, lacht Walschot voorzichtig. “Alleen: het mag niet.”
Jarenlang hadden ze in de Keel alleen last van vooral Maastrichtse jongeren die illegaal via het terras de groeve introkken. Dat ze daar bier dronken en sigaretten en joints rookten, vindt de beheerder niet eens zo’n probleem. De rommel die ze achter laten wel. Hij schijnt met zijn zaklamp op de muren. de tekst “Sieg Heil” verschijnt. Iets verder de tekst ‘Fuck te Police’. “En dan hebben we al heel wat wanden schoon gemaakt. Er komt echter geen einde aan”, zegt Walschot. Het is vechten tegen de bierkaai voor de beheerders. Verschillende maatregelen zijn genomen om de toegang naar de groeves af te sluiten, De illegale bezoekers vinden echter steeds weer een nieuwe opening. Walschot waarschuwt: “Totdat het een keer goed misgaat. Hier is in 1998 al een keer iemand om het leven gekomen toen hij meters omlaag viel. Straks valt hier weer een dode, en dan?”
Meer dan de kapotte sloten blijven vervangen en de gaten in de muur weer dichten, kunnen ze niet doen. De politie is gevraagd extra te surveilleren. Walschot: “Dit moet gewoon afgelopen zijn.”
Groeve de Keel
Het IHS-teken – opschriften in de ondergrondse mergelgroeves
Posted by: | CommentsOp mijn ondergrondse tochten kom ik heel vaak het ‘IHS-teken’ tegen. Dit monogram zie je heel groot, soms zeer klein en ook als inkrassing in de mergel. Meestal loop ik er zonder na te denken langs, maar laatst zat ik wat foto’s na te kijken en kwam ik het onderwerp wel zeer vaak tegen en begon ik me af te vragen wat het betekent.
Het monogram IHS
Het monogram IHS wordt vaak verklaard als de beginletters van Iesus Hominum Salvator (Jezus de Redder der Mensen), maar eigenlijk zijn het de eerste drie Griekse letters van de naam Jezus (ΙΗΣΟΥΣ). Dit monogram kwam op in de hoge middeleeuwen. In de oudheid werd het monogram XP (XP zijn de eerste twee Griekse letters van Christos) meer gebruikt. IHS vindt men terug op kerkgevels, biechtstoelen, bidprentjes en ook op oudere kazuifels.
Tegen het einde van de Middeleeuwen IHS werd een symbool, net als de chi-rho in de periode van Constantijn. Soms tekent men boven de H een kruis en daaronder drie nagels, terwijl het hele figuur is omgeven door stralen. Waarschijnlijk werd dit teken door blokbrekers op de mergelwanden getekend om zijn bescherming af te dwingen. De mergelgroeves waren een gevaarlijke plaats en de blokbrekers waren zeer (bij)gelovig. Door dit monogram bij hun werkfront te tekenen, lieten ze in elkaar geval zien dat ze respect hadden voor de omgeving waar ze werkten.
Hier onder zie je enkele voorbeelden uit diverse mergelgroeves in Limburg
IHS-teken Zonneberg
Nog steeds gefascineerd door stilte en duisternis
Posted by: | CommentsBron: Philips Pensioenfonds
De stilte en duisternis fascineren mij nog steeds
Interview met Willem van Schaïk, ‘bergloper’ en schilder
Willem van Schaïk
Op zaterdag 6 maart 2010 is Willem van Schaïk helaas overleden
Interview met ing. Willem van Schaïk, 88 jaar. Al zijn hele leven lang is Willem van Schaïk geboeid door licht en duisternis. Als zevenjarig jongetje betreedt hij voor de eerste maal de donkere mergelgroeven van de Sint-Pietersberg en raakt besmet met het ‘mergelvirus’. In zijn studententijd wordt Van Schaïk gegrepen door het standaardwerk ‘Kunstlicht en Architectuur’ van ir. Louis Kalff. Het is een eerste aanzet voor een carrière als lichtadviseur bij Philips. De beleving van licht en duisternis loopt als een rode draad door zijn leven.
Het gesprek vindt plaats bij Willem van Schaïk thuis in Geldrop. Van Schaïk is minder mobiel sinds hij een ruggenwervel brak bij een ongelukkige val. Tot die tijd bezocht hij met bevriende berglopers nog wekelijks de mergelgrotten van de Sint-Pietersberg. “Nu geef ik af en toe nog lezingen en ik zit in de referentieraad van de Stichting ir. D.C. van Schaïk, een stichting die zich inzet voor het beheer van de onderaardse kalksteengroeven. Na mijn pensionering in 1981 heb ik als gids jarenlang educatieve rondleidingen gegeven aan scholen en universiteiten”, vertelt Willem van Schaïk. “Ik loop al 75 jaar in de grotten en ik weet er blindelings de weg.”
De vader van Willem van Schaïk, de bekende ir. D.C. van Schaïk, ontwierp en bouwde rond 1930 een transporttunnel dwars door de Sint-Pietersberg. Door deze Van Schaïktunnel reden vele jaren wagonnetjes met mergel. “Na het gereedkomen van de tunnel bracht mijn vader de tweehonderd kilometer aan gangenstelsels in kaart en ik assisteerde hem bij het opmeten van de gangen en het fotograferen van de vele historische mergelopschriften. Ik bediende de lantaarn en noteerde de vragen. Zo heb ik samen met hem de weg leren kennen in vrijwel alle gangenstelsels, tot in de meest afgelegen uithoeken”, aldus Willem van Schaïk. Deze kennis kwam hem goed van pas toen hij zich als twintigjarige tijdens de Tweede Wereldoorlog aansloot bij het Limburgse verzet. Hij leidde tientallen mensen die op de vlucht waren voor de Duitse bezetters door de mergelgrotten naar België. “Daar was het veiliger. Het Belgische verzet stond ons dan op te wachten en ontfermde zich over de onderduikers”. Ook de Van Schaïktunnel bleek van historisch belang. “Dankzij deze tunnel konden wij gemakkelijk de nationale kunstschatten naar de schilderijenkluis in de berg brengen. Ik ben dan ook een van de weinigen die de Nachtwacht in handen heeft gehad”, memoreert Willem van Schaïk. In het laatste oorlogsjaar moest Willem van Schaïk zelf vluchten. De oorlogservaringen hebben hem diep geraakt.
Willem van Schaïk studeerde elektrotechniek aan de hts en werkte tijdens zijn studie in de Oranje-Nassaumijn in Heerlen. “Ik was de enige met jarenlange ondergrondse ervaring en kon dus direct aan de slag als Opzichter van de elektriciens bij DSM. Wij legden elektriciteit aan op 800 meter diepte”, vertelt hij. Van 1948 tot 1981 was Van Schaïk werkzaam bij Philips als lichtadviseur. Geïnspireerd door ir. Louis Kalff specialiseerde hij zich in de integratie van kunstlicht in de architectuur. “We hadden toen te maken met de omslag van de gloeilamp naar tl. In 1953 had Philips een oud fabriekje ingericht als demonstratielaboratorium. Dat heb ik toen met 32 elektriciens en 5 binnenhuisarchitecten op de kaart gezet”, aldus Van Schaïk. “Ik heb een fijne periode gehad bij Philips. Ik heb in Eindhoven veel geleerd, met veel genoegen mijn werk gedaan en vooral veel vrienden gemaakt. Bij Philips staan menselijke verhoudingen hoog in het vaandel en dat vind ik belangrijk. Carrière maken is meer dan alleen een goede baan met een goed salaris. Een rijke carrière begint voor de spiegel”, zegt Van Schaïk resoluut.
De bezoekfrequentie aan de mergelgrotten is dan weliswaar lager op dit moment, de liefde voor de groeven is onverminderd groot. “In de grotten heerst absolute stilte en complete duisternis. Dat is indrukwekkend en fascineert mij nog steeds. Met mijn schilderwerk wil ik de sfeer van de grotten creëren. Ik wil mensen die er nooit zijn geweest, laten zien wat echt donker is”. Sinds enkele jaren schildert Willem van Schaïk fraaie aquarellen van verloren delen van het gangenstelsel. “Veel van de gebieden zijn door afgraving verdwenen. Op een avond ben ik thuis achter een stuk tekenpapier gaan zitten en heb ik geprobeerd om een beeld uit mijn herinnering vast te leggen. Al die beelden staan in mijn geheugen gegrift: de aardedonkere gangen van één tot wel achttien meter hoog, slechts verlicht door mijn kleine stallantaarn. Met mijn aquarelmateriaal heb ik de oorspronkelijke pentekening verlevendigd met licht en kleur. Ik was meer dan tevreden met het resultaat”. De eerste unieke beelden van de verdwenen gangenstelsels zijn verzameld in het boek Verloren Schoonheid. Inmiddels omvat de collectie meer dan veertig aquarellen die regelmatig op exposities te bewonderen zijn. Naast de aquarellen vertrouwt Willem van Schaïk ook gedichten aan papier toe. Het zijn gedichten over zichzelf en over zijn verleden.
Nu wordt Willem van Schaïk bij zijn spaarzame bezoeken aan de berg nog steeds met eerbied begroet. Niemand kent de Sint-Pietersberg beter. De ‘oudste bergloper van Nederland’ is zeker een actief gepensioneerde met een boeiend verhaal.
De nieuwe mijnbouwwet nader bekeken
Posted by: | CommentsBetekent de nieuwe mijnbouwwet het einde voor het Berglopen?
Door: Jacquo Silvertant – Institute Europa Subterranea
De nieuwe Mijnbouwwet bevat een aanscherping van de veiligheidseisen voor het betreden van de gangenstelsels voor bijvoorbeeld onderzoek. De gaten in de grond zijn allereerst mijnbouwkundige werken met alle veiligheidsrisico’s van dien. Binnen die Mijnwet zijn er in het kort drie soorten van gebruik van de ondergrond; economisch (mergelwinning), recreatief (bezoekerseconomie) en ander gebruik zoals bijvoorbeeld wetenschappelijk onderzoek. Complicerende factor is ook hier dat er is uitgegaan van een eenzijdige visie waarbij aan de complexheid van de praktijk is voorbij gegaan.
Hoe hoog men in moet zetten met beheersmaatregelen is afhankelijk van drie elementen: Dat zijn de staat van het gangenstelsel, dus veiligheid en stabiliteit…de complexiteit van het gangenstelsel, men moet dan denken aan uitgestrekte gangenstelsels waarbinnen gedeelten liggen met een zeer divers karakter en waarvan de stabiliteit van invloed kan zijn op de veiligheid in het gebruikte deel….en tot slot de aard van het gebruik van de groeve, bijvoorbeeld voor het mountainbiken in een groeve gelden andere beheersmaatregelen dan voor een vleermuistelling. Hoe dan ook, in meer of mindere mate zullen eigenaren van groeven die maatregelen moeten nemen.
Een specifieke subsidieregeling voor particuliere eigenaren om de financiële gevolgen van eventueel uit te voeren beheersmaatregelen te kunnen dragen is nog niet voorhanden en eigenaren zullen uit kostenbesparing waarschijnlijk eerder geneigd zijn om hun groeve permanent af te sluiten.
In plaats van een regulering betekent de nieuwe wet voor veel kleinschalige activiteiten, zoals wetenschappelijk onderzoek de doodsteek. De reden hiervoor is de reactie van groeve-eigenaren op het gebrek aan faciliterende voorzieningen door de overheid die voortvloeien uit de nieuwe wet. Men zal zo liever niemand in de groeve laten dan dat men het risico aangaat. Wanneer dit inderdaad zo doorzet dan is een officiële of minstens algemeen erkende status van ondergrondse mergelgroeven als cultureel erfgoed nog verder uit zicht.
Voor de beleidsmakers de gemakkelijkste en meest voor de hand liggende optie is de mijnwet zoals hij er nu ligt. Door het verkleinen van de toegangsmogelijkheden tot de ondergrond door het uitsluiten van elk mogelijk risico, verkleind de groep gebruikers vanzelf en daarmee het risico op ongelukken.
Het tegendeel lijkt te gebeuren. Het risico bestaat dat als gevolg van de beperking van de toegankelijkheid van groeven een toename te zien zal zijn in het aantal inbraken en illegaal bezoek rond de mergelgroeven op met name de afgelegen terreinen van natuurverenigingen. De risico’s hiervan zijn niet te overzien, terwijl de groeve-eigenaren worden opgezadeld met een onmogelijke handhavingstaak en eindverantwoordelijkheid, over het vandalisme aan het erfgoed en natuur nog maar te zwijgen.
Een ander effect is dat men vanuit Nederland in toenemende mate naar de Belgische groeven trekt omdat die wel nog toegankelijk zijn. De druk op de ondergrondse- en bovengrondse natuur- en erfgoedwaarden neemt daarmee explosief toe.
Toch zullen er in de toekomst nog genoeg mogelijkheden zijn voor onderzoek, recreatief berglopen e.d. Probleem is alleen dat die mogelijkheden afhankelijk zijn van de goodwill van de eigenaar. De voorwaarden die uiteindelijk door de Provincie aan een vergunning worden gesteld zullen per groeve verschillen. Het is dus niet zo dat per 1 januari ineens alles onmogelijk wordt. het wordt wel moeilijker, omdat de voorwaarden sterk verscherpt zijn. In ieder geval bestaat er bij de verschillende partijen wel de bereidheid om iedere vergunningaanvraag apart te beoordelen. Het is aan ons om te kijken hoe we binnen het kader van de nieuwe wet onze dingen kunnen blijven doen. Het is wel een feit dat ‘gewoon’ wat door de berg lopen waarschijnlijk is afgelopen met de nieuwe wet.
“Opsteker” voor John Hageman
Posted by: | CommentsBron: de Ster – 8 mei 2009
John Hageman kan uren over de grotten vertellen. Het is zijn grote passie. Hobbymatig, maar ook als vrijwilliger. Alles wat met de mergelgrotten te maken heeft, heeft de interesse van de Maastrichtenaar. Van het in kaart brengen van de grotten zelf tot gidsen om anderen iets te leren over de gangenstelsels tot het bewerken van mergel. “Ik interesseer me ook voor alles wat loopt en kruipt in de grotten. Zo ben ik nu bezig met een onderzoek naar spinnen.” Geen alledaags vrijwilligerswerk. Hageman vindt het echter fantastisch. “In de grotten is stilte absoluut en is duisternis absoluut. Veel mensen vinden dat griezelig, ik vind het geweldig.” Daarnaast zet hij zich in voor de stichting ir. D.C. van Schaïk waarvoor hij een groeve beheert. Jarenlang was Hageman leraar op een basisschool in Maastricht. Geen rustige baan, maar toch vond hij nog genoeg tijd om verschillende vrijwilligersactiviteiten
tedoen. Dat begon al jaren geleden: jeugdwerk, kindervakantiewerk, voorzitter van de ouderraad, redacteur en oprichter van de dorpskrant enzovoorts.
Het Opstekertje is hem op het lijf geschreven. “Ach, ik wil gewoon graag iets te doen hebben.”
RRB – Regeling Recreatief Berglopen Sint-Pietersberg
Posted by: | CommentsVoor de bergloper die graag legaal de Zonneberg wil bezoeken bestaat sinds mei 1996 de RRB (Regeling Recreatief Berglopen). Deze regeling geeft berglopers de mogelijkheid op vrijdagavond van 19:30 – 24:00 uur legaal de bijzondere onderaardse gangen van de Zonneberg te bezoeken. De eigenaar van de Sint Pietersberg, Natuurmonumenten, gaf reeds ten behoeven van wetenschappelijk onderzoek individuele vergunningen en had men een overeenkomst met de VVV- Maastricht voor toeristische exploitatie. Aangezien de Zonneberg op veel Berglopers een bijzondere aantrekkingskracht heeft en men wilde voorkomen dat de berg continue illegaal werd bezocht, met alle gevolgen van dien, bleek deze regeling een gouden greep. Tientallen fanatieke berglopers van jong tot oud maken hier gebruik van.
Berglopers die gebruik willen maken van de RRB zullen dit met een schriftelijk verzoek moeten doen. Hiervoor moet je wel aan enkele eisen voldoen. Als aanvrager dien je meerderjarig te zijn, bekend te zijn met de belangen van Verenging Natuurmonumenten en een proeve van bekwaamheid moeten afleggen.
Als je aan deze eisen voldoet mag je op vrijdagavond tegen betaling van € 1.00 per persoon de gangen bezoeken.
Afgelopen vrijdagavond (27 febr. 2009) was het mijn beurt om de proef af te leggen onder leiding van examinator Alex Mordang. Om niet de hele proef te verklappen aan diegene die deze in de toekomst nog moeten afleggen, volgt hier een korte, gecensureerde versie van deze leuke (en geslaagde) avond.
Om 20:00 uur moest ik me melden in het gidsenhok op slavante om mij in te schrijven voor deze avond. Hierna liepen we met zijn drieën naar de hoofdingang, onderwijl Alex mij in het kort nogmaals de regels uitlegde. Eenmaal binnen ben ik aan de beurt. Mij wordt gevraagd naar een bepaald punt te lopen (zonder hulp en kaart natuurlijk) en ondertussen, als ik dat al weet, links en rechts uitleg te geven over de Zonneberg. Het afgelopen jaar ben ik reeds diverse malen als introducé meegelopen en het gevraagde blijkt niet al te moeilijk, het eerste punt is snel bereikt. Alex neemt zich gelukkig de tijd en wijst mij hier en daar op afbeeldingen en opschriften die ik nog nooit had gezien, zodat de avond niet alleen maar ‘van punt tot punt lopen’ is. Als laatste hebben we nog het padvindersgat bezocht, deze doorgang naar ‘Noord’ geld als ‘Nooduitgang’. Zo rond tien uur bleek dat ik mijn weg in deze groeve goed genoeg kon.
Voor verdere uitleg kun je hier de site van de RRB bezoeken: Regeling recreatief Berglopen
Diverse nieuwe Berglopers en Mergelgrotten ‘Fora’ na sluiting MSN-groups
Posted by: | CommentsVanaf 21 februari valt het doek voor ‘MSN-groups’ en gaat men over op ‘Multiply’ . Dat betekent dat ik veel nieuwe berichten krijg van nieuwe Multiply-groups en mensen die liever geen gebruik van deze dienst maken (te weinig vetrouwen) en switchen naar een andere dienst.
Hieronder volgt een overzicht van enkele nieuwe groepen:
Grotten-Zuid van Alex Mordang is verhuisd naar ‘Ning’.
Caverunners is ook verhuisd naar ‘Ning’.
De Koepetoekers zijn ook verhuisd naar ‘Ning’.
Mergelblok is nu een Blog geworden bij ‘Blogger’.
Meer aanpassingen in de ‘groups’ kunnen hier lezen. Ben je ook met je group verhuisd en wil je dit hier vermelden, laat het mij dan even weten.
