De gang op deze foto herkent u wellicht: het is de echogang in Caestert. Zo op het eerste oog ziet u er misschien niets byzonders aan, misschien vind u het zelfs een aardige foto om te zien. Interessanter wordt de foto pas als u weet met hoeveel lampen ze gemaakt is: met welgeteld één hele Petromax, verder niets: geen zaklampen, fotoflitsers, Colemans of andere lichtbronnen: slechts één Petromax!

Onmogelijk, zult u denken? Nee hoor,

Hoe werkt het?

Allereerst heb je nodig: 2 personen, een statief, een digitale camera waarvan je de lens kunt openzetten met een zelfontspanner, en een Petromax.

Statief + camera worden aan het begin van de gang opgesteld door de 1e persoon. De 2e persoon gaat halverwege de gang staan met de Petromax. De 1e persoon stelt de camera handmatig (!) scherp op de persoon met de lamp. Zodra dat gebeurd is loopt de persoon met de lamp naar de 1e zijgang vlakbij de camera en blijft zodanig staan dat de lamp net uit beeld blijft. Daarna gaat het spel beginnen.

Via de zelfontspanner wordt de lens van het fototoestel opengezet en opengehouden. De persoon met de lamp blijft 5 seconden staan en loopt daarna achteruit, weg van de gang dus, om het volgende blok heen en terug naar de gang waar hij zodanig blijft staan dat de lamp weer net niet in beeld komt. Daar blijft hij weer 5 seconden staan.

Zo worden alle zijgangen afgewerkt. Aan het einde van de gang steekt de persoon met de lamp snel over, waarbij de lamp met het lichaam wordt afgeschermt, en werkt vervolgens alle zijgangen aan de andere kant van de gang af, naar de camera toe dus. Zodra de laatste zijgang belicht is geweest wordt de lens van het fototoestel gesloten en is de foto, soms na enig rekenwerk door de camera, gereed.

En ziehier het voordeel van de digitale camera: het resultaat kan ter plaatse bekeken worden en, zonodig, nog ’n keer worden overgedaan als het resultaat je niet aanstaat!

Een variant op bovenstaande methode is dat de persoon bij de camera steeds de lens sluit of er een donker voorwerp voor houdt als de persoon met de lamp oversteekt naar de volgende zijgang. Echter: zonder electronische communicatie tussen de 2 personen vergt dit enig geschreeuw over en weer hetgeen natuurlijk niet past in de heerlijke rust en stilte die ondergronds heerst.

Toen de foto gemaakt werd dachten we dat wij de eersten waren die deze methode gebruikt- en vervolmaakt hadden, maar niets bleek minder waar toen we de foto aan mede-berglopers lieten zien: ook anderen hebben deze methode in het recente verleden succesvol gebruikt. Hopelijk krijgen we hun resultaten, en die van u, nog eens te zien op deze site!

Voor de liefhebbers zijn hier de technische gegevens van de camera + gebruikte instellingen:
Camera: Pentax K10D met objectief smc DA 18-55mm f/3.5-5.6 AL
Instellingen: ISO=100, d=8; f=18mm; belichtingstijd 318 seconden

Tot slot nog enkele tips voor het maken van ondergrondse tijdopnamen met een digitale camera:

Hoe kleiner het diafragma (d), hoe meer scherptediepte: d=32 (kleine lensopening) geeft duidelijk meer scherptediepte dan d=8 (grote lensopening). De waarde kan het beste ergens tussen 8 en 32 liggen.

Het ingestelde diafragma (d) heeft gevolgen voor de belichting: uitgaande van d=8 bij 1 seconde moet bij d=32 voor dezelfde belichting al een tijd van 16 seconden worden genomen.

Je kunt ook nog “spelen” met de ISO-waarde, dit is de lichtgevoeligheid van de “film”. ISO=100 geeft een ongevoelige film met de minste ruis (fijnere korrel), terwijl ISO=6400 een zeer gevoelige film met veel ruis (grove korrel) vertegenwoordigd. Verder betekent iedere stap naar een hogere ISO-waarde een verdubbeling van lichtgevoeligheid. Dit kan je helpen om de sluitertijd te verkorten.

Van belang is ook nog de brandpuntsafstand van het objectief. Een korte brandpuntsafstand van f=18mm (groothoek) geeft de grootste scherptediepte en rekt het perspectief wat op, terwijl een lange brandpuntsafstand van f=300mm (tele) een kleine scherptediepte heeft. Om zoveel mogelijk van een gang scherp op foto te krijgen moet je de brandpuntsafstand zo klein mogelijk houden, dus groothoek f=18 tot f=32 (liefst f=18).

Het punt waarop wordt scherpgesteld is eveneens van belang. Schat daarvoor de afstand (a) tussen de camera en het punt waarop je scherpstelt. Onder normale omstandigheden mag je aannemen dat vanaf dat scherpstelpunt 2/3 x a àchter dit punt en 1/3 x a vóór dit punt als scherp wordt aangemerkt. Tegenwoordig zijn er camera’s waarbij je kunt kiezen hoe moet worden scherpgesteld. Dit is een kwestie van experimenteren wat je het beste bevalt.