Archive for Mergel
Mergelfestival 2011 Valkenburg
Posted by: | CommentsZesde Mergelfestival nu in twee perioden
Wanneer: 23 april t/m 8 mei 2011
Mergelfestival 2011 valkenburg
In nauwe samenwerking met de Stichting Fluweelengrot/Kasteelruïne en Mergelcarving.nl, is 2011 uitgeroepen tot het jaar van de Mergel.
Er zullen dit jaar weer veel activiteiten plaatsvinden die zich richten op mergel in het algemeen.
Het zesde Mergelfestival wordt dit jaar opgesplitst over 2 perioden. Een buitenvariant op de Kasteelruïne start in het Paasweekend van 23 april t/m 8 mei 2011. De nadruk ligt hier op de deelnemende beeldhouwers die hun werkstukken zichtbaar voor het publiek creëren en de workshop voor bezoekers.
De binnenvariant wordt georganiseerd in de Herfstvakantie. Dan wordt er een tentoonstelling van mergelbeelden ingericht in de Fluweelengrot en kunnen de bezoekers deelnemen aan een mergelworkshop in het Grottenatelier van Mergelcarving.nl die zich in deze grot bevind. De organisatie wordt mede mogelijk gemaakt door de firma Kleijnen en Rouwet die ook dit jaar weer een groot deel van de mergelblokken sponseren en is in handen van Mergelcarving.nl die gesteund wordt door veel enthousiaste beeldhouwers en vrijwilligers. “De samenwerking met de Stichting Kasteelruïne/Fluwelengrot is ons vorig jaar zeer goed bevallen. Vandaar dat we ook dit jaar weer de handen in elkaar hebben geslagen en het festival zelfs hebben uitgebreid.
EN NOG meer!
Tijdens alle overige vakantie-momenten zoals het Hemelvaart-weekend, het Pinkster-weekend en de hele zomervakantieperiode van 2 juli t/m 4 september verzorgt Mergelcarving.nl dagelijks mergelworkshops in de Ridderzaal van de Kasteelruïne.
Deelnemen kan al v.a. €3,- per persoon.
Grote groepen kunnen zich beter vooraf aanmelden. Hier zullen dan ook incidenteel kunstenaars aanwezig zijn die hun kunsten tonen met mergelbeeldhouwen.
Meer informatie kunt u krijgen via Peter Meurders van Mergelcarving.nl
telefoon 045 – 524 34 01 en www.mergelcarving.nl en www.mergelfestival.nl.
Mergel als bouwmateriaal
Posted by: | CommentsEigenschappen van Kalksteen
Kalksteen (in Limburg bekend onder de naam Mergel) heeft bepaalde eigenschappen. De bruikbaarheid van kalksteen in de bouw is afhankelijk van de situatie. Wil men mergel in de bouw toepassen, dan moet moet men weten wat de goede eigenschappen zijn en niet minder belangrijk, de slechte.
Met welke eigenschappen van kalksteen moet men rekening houden:
- Hardheid
- Taaiheid
- Duurzaamheid
- Weerbestendigheid
- Druksterkte
- Soortelijk gewicht
- Porositeit
- Wateropname
Wanneer natuurlijk materiaal aan de buitenlucht wordt blootgesteld begint ook de afbraak ervan, verwering genaamd. Het tempo van afbraak is niet niet voor alle natuursteensoorten gelijk en ook de wijze van verwering verschilt. Elke kalksteen bevat bij het verlaten van de groeve een aanzienlijke hoeveelheid water. Zodra de steen aam de lucht wordt blootgesteld, zal een groot deel van dit water verdampen. Geleidelijk wordt alle water naar buiten afgevoerd. Tijdens dit proces wordt ook een zekere hoeveelheid calciumcarbonaat mee naar buiten gevoerd, die hier een harde huid vormt. (het zogenaamde patina) Hierdoor wordt de steen beschermd tegen invloeden van buitenaf en krijgt door deze patina een onvervangbare bescherming.
Aantasting van Kalksteen
De middeleeuwse bouwers lieten meestal de definitieve vorm van de steen op de bouwplaats hakken, met als resultaat dat het patina werd gevormd op alle uitwendige vormen en was uiteindelijk het hele gebouw gelijkmatig bedekt met deze harde beschermende laag. Het voordeel hiervan was dat de steen beter bestand was tegen atmosferische invloeden en het natuurlijke patina gaf het hele werk een gelijkmatige warme kleur.
Deze patinalaag is dus de beschermlaag van de steen, waardoor verwering wordt tegengegaan. De vorming van deze harde laag kan nog bevorderd worden door de steen te ‘witten’. Door het witten wordt kalkhydraat, voor een deel in opgeloste toestand, direct in de oppervlakte-porien van de steen gebracht.
Dit kalkhydraat gaat al spoedig, door opname van koolzuur uit de lucht, over in koolzure kalk en helpt zodoende krachtig mee aan de vorming van de verharde laag. Door dit voortdurend witten kan ook gewone mergel van mindere kwaliteit weervast worden gemaakt (mits in vlak werk). Zo zijn b.v. in het Belgische dorp Canne bijna alle huizen uit Canner-blok, een verwerende steen, opgetrokken. Alle huizen zijn gewit en alle, tot de oudste toe, zijn in goede toestand gebleven. Nog beter dan met kalkmelk of witsel, is het om de kalksteen aan te strijken met een zuivere oplossing van kalkhydraat, kalkwater dus, zoals men dit kan afscheppen van de kalk-kuilen.
Door de huidige verontreiniging van de atmosfeer zal iedere steen worden aangetast. Het donker kleuren van de steen kan voor een deel worden veroorzaakt door vuilaanslag. Het vuil op de steen kan waterdamp uit de lucht absorberen en dan zuur reageren en dit zuur zal dan de steen aantasten. Een belangrijke oorzaak van aantasting is ook gelegen in de aanwezigheid van zouten in de steen. Deze zouten zijn oplosbaar in water. Bij het verdampen van water worden de zouten megevoerd naar het steenoppervlak, waar ze uitkristalliseren en zo langzaam het de steen verpulveren. In de winter kan de steen, door de aanwezigheid van water in de steen, stukvriezen. Ten slotte kan de steen aangetast worden door slagregens die een schurende effekt is goed te zien bij ornamenten e.d. die met name op de weerszijde hun scherpe kanten verliezen.
Verwerking van Kalksteen
Het verwerken of metselen van mergelblokken is een materie die men nauwelijks in boeken kan terugvinden. De echte blokbrekers zijn van zeer hoge ouderdom. Hetgeen wat men er nu vanaf weet, is men te weet gekomen aan de hand van brokjes informatie die men her en der heeft opgevangen. Met name de specie-samenstelling wordt angstvallig geheim gehouden, want deze heeft een zeer grote invloed op de duurzaamheid van het eindproduct. Een te harde specielaag zal er namelijk voor zorgen dat de zouten in de steen naar buiten worden gedreven, waardoor de mergelblok wordt verwoest. Men dient er dus voor te zorgen dat de metselspecie na verharding van gelijke hardheid is of iets zachter. Het gebruik van cement bij voeg- en/of metselspecie is bij kalksteen bepaald af te raden.
Conservering van kalksteen
Kalksteen neemt veel water op, doch verliest dit ook weer vrij snel. het snel opdrogen van kalksteen kan men zeer duidelijk waarnemen bij wanden met zogenaamde speklagen. Na een regenbui begint onmiddellijk een actief drogingsproces, zodat het water vrijwel geen gelegenheid krijgt om diep in de steen te dringen. Ter bescherming van de mergel, om het indringen van het water tegen te gaan, maar ook om esthetische redenen, werden de buitenwanden voorzien van een conserveringsmiddel. Dit was in vroegere tijden ‘witsel‘ op basis van lijnolie. Deze lijnolie (een soort olieverf) is zonder twijfel een goed conserveringsmiddel, mits het elke 2 a 3 jaar wordt aangebracht.
Een meer hedendaags conserveringsmiddel lijkt waterglas te zijn. Ook bij dit materiaal moet men er zich terdege van bewust zijn, dat onderhoud, evenals bij lijnolie, om de 2 a 3 jaar dient te geschieden.
Bron: Levende stenen vanW.B.A. Hoenen
Wil je ook mergel als bouwsteen gebruiken, kijk dan ook eens hier:
Blokbreker Valkenburg
De echte blokbreker is reeds lange tijd uitgestorven
Verwering mergel Grendelpoort Valkenburg
Bij de Grendelpoort in Valkenburg is de verwering van de mergelblokken goed te zien.
mergel bouwsteen
Kalksteen is zeer goed te bewerken, zoals je op deze foto kunt zien. (Valkenburg)
Speklaag mergel en baksteen
Hier een goed voorbeeld van een speklaag. (Schimmert)
Modern gebruik van mergel als bouwsteen
Modern gebruik van mergel in Heerlen. Ook heden ten dage gebruikt men mergel als bouwsteen.
Het geeft een bijzondere uitstraling, zeker in gebruik met andere natuurstenen.
Bewerking van een raam in mergel
Hier een voorbeeld van een mooi bewerkt raam. Mergel leent zich zeer goed
voor sierlijke ornamenten. (Valkenburg)
Mergel pilaar verwering
Alles in 1 foto: verwering, zwarte uitslag door luchtverontreiniging, afgebroken sierranden,
herstelwerkzaamheden aan ornament en mergelblok. (Houtem)
Mergelstenen put in nederzetting Eburonen Lanaken
Posted by: | CommentsArcheologen van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) hebben in Kesselt, bij Lanaken, vier Romeinse waterputten opgegraven die uit de Romeinse middenkeizertijd (2de en 3de eeuw) dateren. Op hetzelfde perceel werden ook sporen uit de late ijzertijd (het midden van de eerste eeuw v. Chr.) aangetroffen. Het gaat om de eerste nederzetting van de Eburonen die in Zuid-Limburg wordt aangetroffen.
De waterputten, twee houten putten en een mergelstenen exemplaar, horen bij een Romeinse nederzetting met houtlemen boerderijen rond een centrale ruimte. Begin 2000 werd een gelijkaardige nederzetting in Veldwezelt opgegraven. De sporen wijzen erop dat er naast de zogenaamde Romeinse villa’s, rijke landbouwbedrijven die rond hoofdgebouwen werden aangelegd, nog andere types van nederzettingen bestonden. De mergelstenen put is vrij uniek voor de regio. Mergel werd immers zelden in Romeinse steenbouw verwerkt. Een verdere analyse van de waterputten zal meer aan het licht brengen over de Romeinse ontginnings- en bewerkingstechnieken van dit soort natuurstenen bouwmateriaal
Mergel
Posted by: | CommentsMergel ontstaat als dieren met een kalkskelet doodgaan en zich op deze manier afzetten op de bodem van de zee. Mergel is dus een afzettingsgesteente bestaande uit een mengsel van klei en fijne kalk. In Nederland wordt de regel gehanteerd dat mergel een gesteente is dat voor 25-75% uit kalk bestaat en voor het restant uit klei. Mergel is vooral afgezet tijdens de Krijtperiode en komt ondergronds in vrijwel geheel Nederland voor. Zuid-Limburg is het enige gebied in Nederland waar de mergel dagzoomt d.w.z zichtbaar aan de oppervlakte komt. Mergel is dus de Limburgse benaming voor Kalksteen.
In mergel vind men vele, voornamelijk kleine tot microscopisch kleine fossielen. Grote fossielen zijn er wel, maar uiterst zeldzaam. Verder vind men tussen de mergel diverse lagen vuursteen (silex), dit is een zeer hard gesteente. Het gesteente wordt vuursteen genoemd omdat een slag met een stuk vuursteen op een stuk ijzer vonken kan maken, waarmee brandbaar materiaal aangestoken kan worden. (na de nodige oefening!)
Het Krijt is een geologisch tijdperk dat duurde van ongeveer 145 tot 66 miljoen jaar geleden. Het Krijt was een periode met een relatief warm klimaat en een hoge zeespiegel. In het water leefden tegenwoordig uitgestorven groepen dieren waaronder de hier zeer bekende Mosasaurus.
Mergel (komt waarschijnlijk van het Romeinse “marga”) is makkelijk te bewerken tot bouwsteen welke vanaf de middeleeuwen veelvuldig werd gebruikt voor de bouw van b.v. Kerken, kastelen en verdedigingswerken. De Limburgse mergelgrotten (welke dus eigenlijk mergelgroeves zijn) zijn ontstaan door eeuwenlang ondergronds mergel delven (Blokbreken genoemd) waarbij de nu bestaande grote hoeveelheid gangen zijn ontstaan. Toen men op grotere schaal bakstenen leerde maken werd de mergelproductie te duur. Heden ten dage wordt er nog steeds ondergronds mergel gedolven (in Sibbe) maar hoofdzakelijk voor restauratie en onderhoud.
Of de Romeinen reeds ondergronds mergel wonnen is moeilijk na te gaan en waarschijnlijk niet waar. Wel is bekend dat zij reeds mergel gebruikten voor de fundering van hun huizen. Zij maakten hoogst waarschijnlijk gebruik van een dagbouwgroeve zoals de ENCI dat heden ten dage nog steeds doet. De ENCI gebruikt mergel voor de productie van cement, waarbij zij grote delen van de Sint Pietersberg en de daarbij behorende unieke ondergrondse gangenstelsels afgegraven hebben.
Loszittende mergelwand Geulhem deels verwijderd
Posted by: | CommentsBron: www.limburger.nl
De gemeente Valkenburg aan de Geul laat een blok mergel dat uitsteekt boven de achtertuinen
Met het weghalen van dit blok is een bedrag van twintigduizend euro gemoeid, zegt wethouder Roger Huntjens.
Valkenburg eist mergel bij entree grot
Posted by: | CommentsBron: www.limburger.nl
Het entreegebouw bij de Fluweelengrot aan de Daelhemerweg in hartje Valkenburg moet in mergel worden herbouwd. Die ‘keiharde eis’ heeft de gemeente Valkenburg aan de Geul op tafel gelegd bij het bestuur van de stichting Kasteel van Valkenburg. De stichting voelt daar niets voor. Het gebruik van mergel is hartstikke duur; het zou bij de herbouw van het verouderde entreegebouw – het zogenoemde ‘gidsenpand’ – zeker dertigduizend euro extra kosten. En dat geld is er simpelweg niet, aldus de stichting.
Valkenburg wil meer mergelhuizen in centrum
Posted by: | CommentsBron: www.l1.nl
In het historisch centrum van Valkenburg moet meer met mergel worden gebouwd. Het college van B en W neemt die verplichting op in de nieuwe welstandsverordening. Binnenkort neemt de gemeenteraad hierover een besluit. Doel is om het gebruik van mergel in de historische stadskern testimuleren. Wie ander materiaal wil gebruiken voor de voorgevel,bijvoorbeeld omdat mergel technisch of financieel niet haalbaar is,moet dan bij de gemeente een ontheffing aanvragen.
Limburgse cementfabriek ENCI mogelijk langer open
Posted by: | CommentsInfo: ANP 9 mei 2007
MAASTRICHT – De Limburgse fabriek van het cementbedrijf ENCI blijft mogelijk behouden. Het Duitse moederbedrijf HeidelbergCement Group heroverweegt de eerder voor 2009 aangekondigde sluiting van de belangrijkste leverancier van cement in Nederland.
“Door de gunstige marktomstandigheden heroverweegt HeidelbergCement de voorgenomen sluiting”, zei een woordvoerster van ENCI woensdag. Er werken 250 mensen in de fabriek, gelegen aan de voet van de Sint-Pietersberg in Maastricht.
Commentaar webmaster: Dit hoort eerder thuis in de rubriek; `Slecht nieuws`!
