Bron: Zoogdiervereniging

Niet alleen in Nederland maar in heel Europa wordt 2011 het Jaar van de Vleermuizen. Met een publiekscampagne wil de Zoogdiervereniging aandacht vragen voor deze voor veel mensen onbekende, mysterieuze maar wel beschermde en uiterst nuttige vliegende zoogdieren. Nederland gaat in 2011 vleermuizen ontdekken!

Elk jaar vraagt de Zoogdiervereniging extra aandacht voor een van de in Nederland in het wild levende zoogdiersoorten. In 2009 was dat de egel (zie www.jaarvandeegel.nl) in 2010

2011 - Jaar van de vleermuizen

het wild zwijn. In 2011 is gekozen voor alle Nederlandse vleermuissoorten. Er komt een publiekscampagne om Nederland de vleermuizen te laten ontdekken ontdekken.

En dat is hard nodig. Want met een aantal soorten vleermuizen gaat het niet zo goed en de mens heeft heel veel invloed op de toekomst van vleermuizen. Minstens de

helft van de in Nederland voorkomende soorten vleermuizen maakt in meer of mindere mate gebruik van door de mens gemaakte gebouwen als verblijfplaats. Dat kunnen gewone huizen zijn maar ook kerken en forten. Door renovaties, isolatie of sloop verdwijnen veel plekken waar vleermuizen kunnen huizen. En in de huidige bouwstijl is weinig ruimte voor vleermuizen.

Vleermuizen en mensen leven vlakbij elkaar maar dat wil niet zeggen dat mensen ook veel van vleermuizen weten. Veel bewoners en eigenaren merken de aanwezigheid van vleermuizen niet eens op. Meestal veroorzaken ze ook geen overlast. Maar onbekend maakt ook onbemind. Mensen weten niet dat ze met de verkeerde wijze van isoleren vleermuizen schade kunnen toebrengen en ze weten ook niet hoe belangrijk hun tuin kan zijn voor de vleermuizen. En dat is jammer want vleermuizen verlevendigen de leefomgeving van de mens en hebben hun nut bewezen als natuurlijke insectenverdelgers. Een watervleermuis vangt bijvoorbeeld zo’n 3.000 muggen per nacht. Alle Nederlandse vleermuizen zijn insecteneters. In Amerika nemen ze in droge gebieden maatregelen nemen om de vleermuispopulatie in stand te houden, om insectenplagen te voorkomen.

Bovendien zijn alle vleermuizen – van de veel voorkomende gewone dwergvleermuis tot de zeer zeldzame ingekorven vleermuis en alles wat daar tussen zit – zwaar beschermd door Nederlandse en Europese natuurwetten. En niet voor niets, vleermuizen vervullen een unieke rol in het ecosysteem.

Hoogtepunten van het ‘Jaar van de Vleermuizen’ worden een zoektocht naar kolonies in het voorjaar (het Sunrise survey) en de groots aangepakte ‘Nacht van de Vleermuis’ aan het einde van de zomer. Daarnaast wordt op andere wijzen de kennis over en het enthousiasme voor de vleermuizen vergroot. Zo komt er een tijdelijke webcam, een folder met tips over de vleermuisvriendelijke tuin en een themadag over vleermuizen. Hieronder een overzicht van de geplande campagneactiviteiten.

En de vleermuizen zelf? Die zitten nu in hun winterslaap en merken pas in het voorjaar als ze daaruit ontwaken dat het hun jaar is geworden.

Vleermuizen verdienen meer aandacht. Het gaat op veel plaatsen in Europa slecht met ze. Daarom initieert Eurobats jaarlijks de Europese Nacht van de Vleermuis. Ter gelegenheid daarvan organiseert de Vleermuiswerkgroep Nederland op 28 en 29 augustus vleermuiswandelingen.
Op vrijdag 28 en zaterdag 29 augustus 2009 vindt de jaarlijkse Europese Nacht van de Vleermuis plaats. Dan worden er door heel Nederland vleermuiswandelingen gehouden. Tijdens deze wandelingen wordt met bat detectors naar vleermuizen gezocht. Er wordt informatie verstrekt over de waargenomen vleermuissoorten, hun voorkomen en hun gedrag. Op sommige locaties wordt voorafgaand aan de wandeling een lezing gegeven of vinden aanvullende activiteiten plaats. Een kans voor jong en oud in heel Europa om meer te weten te komen over vleermuizen en ze zelfs te horen en te zien!

De Europese Nacht van de Vleermuis is een initiatief van Eurobats, de Europese organisatie voor de bescherming van vleermuizen (www.eurobats.org). In Nederland wordt het evenement ingevuld door de Vleermuiswerkgroep Nederland (VLEN). We werken hierbij samen met de Vereniging voor Veldbiologie (KNNV), de Vereniging voor Natuur- en Milieueducatie (IVN) en veel vrijwillige excursieleiders. De wandelingen vinden voornamelijk plaats in de omgeving van bezoekerscentra.

———————————————————————————————————————

Voor Limburg is er de onderstaande excursie

door: IVN Heerlen, deelname is gratis.

Vertrek is om 20.30 uur parkeerplaats, Sportcentrum Kaldenborn (nabij klimhal Neoliet).
We gaan in het Aambos en het Caumerbeekdal met behulp van de batdetector op zoek naar vleermuizen.
Onderweg wordt er uitleg gegeven over het leven van de vleermuis.

Voor meer informatie voor de deelnemers: 045-5712609 of heerlen@ivn-limburg.nl

Bron: Vleermuis.net

Bron: natuurberichten.nl op vrijdag 20 februari 2009

Groeven waar vleermuizen overwinteren verdienen goede bescherming. Deze groeven worden gebruikt voor het zwermen in de herfst waarbij veel dieren uit een wijde omgeving betrokken zijn. De genetische uitwisseling die hierbij plaats vindt tussen in de zomer gescheiden populaties is van belang voor gezonde vleermuispopulaties. Dit blijkt uit grootschalig onderzoek van vrijwilligers van de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie (NJN) en de Zoogdiervereniging naar het zwermgedrag van vleermuizen in Zuid-Limburg.

Zwermen is het bezoeken van een groot aantal vleermuizen van winterverblijven vóór de winterslaap. Het zwermgedrag heeft twee functies. Ten eerste als samenkomst om te paren. Doordat bij het zwermen veel dieren uit een wijde omgeving betrokken zijn, vindt er genetische uitwisseling tussen in de zomer gescheiden populaties plaats. Ten tweede wordt er verondersteld dat door zwermgedrag jonge dieren van oude dieren leren waar verschillende mogelijkheden voor overwinteringplaatsen zich bevinden. Zwermgedrag is dus een essentieel onderdeel van het leven van vleermuizen. En de plekken waar dit gebeurt zijn dus van groot belang voor de bescherming van deze zoogdieren.

In de herfst van 2008 werkte een groot aantal vrijwilligers van de NJN en de Zoogdiervereniging samen om paringsontmoetingsplaatsen van vleermuizen voor kalksteengroeven in Zuid-Limburg in beeld te brengen. Gedurende elf weekenden werden meer dan 1400 paarbeluste vleermuizen van dertien verschillende soorten gevangen waaronder drie zeer zeldzame: de Bechsteins vleermuis, de Brandts vleermuis en de vale vleermuis. De watervleermuis is het meest gevangen, gevolgd door de franjestaart en de ingekorven vleermuis. Dit onderzoek is het eerste grootschalige langdurige onderzoek naar zwermgedrag in Nederland.

In het onderzoek is in de periode begin augustus tot en met half oktober gestandaardiseerd ieder weekend voor zes vooraf geselecteerde kalksteengroeven gevangen. Dit om te onderzoeken wanneer welke vleermuissoorten zwermen. Hierbij was het voornaamste doel te onderzoeken of de zwermperiode samenvalt met de seksuele activiteit van de soort. Dit bleek het geval te zijn.

De gevonden zwermpieken zijn te verdelen in vier categorieën: vroege piekers, middenpiekers, late piekers en fluisteraars. Sommige soorten, de vroege piekers, zwermen begin augustus. Late piekers zwermen pas laat in de herfst, de middenpiekers zitten daar tussenin. Daarnaast kunnen we spreken van fluisteraars, de soorten die zich niet met luide roep oriënteren, maar die jagen met een zachte sonar en/of door passief te luisteren. Deze soorten lijken zeer weersgebonden te zwermen.

[PSGallery=336ha88ku]

Een ander belangrijk resultaat is de vondst, dat de dieren voornamelijk zwermen tussen 11 en 1 uur ’s nachts. In dat deel van de nacht dienen zwermplekken dus vrij te blijven van verstoring zoals verlichting of excursies.

Uit het onderzoek komt naar voren komt dat de onderzochte groeven sterk van elkaar verschillen in soortensamenstelling en gevangen aantallen. Dit laat zien dat het van groot belang is dat verschillende van deze winterobjecten onderzocht worden om een goed beeld van zwermpieken en de aanwezigheid van soorten in een regio vast te stellen. Maar ook hoe belangrijk het is om deze plekken goed te beschermen. Dit kan bijvoorbeeld door bij gebruik van groeven voor excursies, of andere exploitatie, expliciet rekening te houden met zwermgedrag. Deze beschermingsmaatregelen moeten ook opgenomen worden in beschermingsplannen van groeven, die op dit moment in het kader van Natura2000 worden opgesteld.

De resultaten van het onderzoek zijn neergelegd in het onlangs verschenen rapport Zwermactiviteit van vleermuizen in het najaar voor kalksteengroeven in Limburg. Van R. Janssen, J. van Schaik, B. Kranstauber en J.J.A. Dekker, 2008.

Tekst: Rene Janssen en Jasja Dekker, www.zoogdiervereniging.nl

Geïnteresseerd in vleermuisonderzoek, kijk dan ook eens op: Vleermuisonderzoek.com

Zo af en toe stuurt een collega bergloper je een interessante foto toe en dit is er weer zo een.
Deze foto werd mij toegestuurd door Aldo, met de vraag of ik zoiets al eens gezien had en of ik wist wat het was.
Zoals de foto´s laten zien is dit een vleermuis met één normaal oor en één zeer groot oor (in verhouding tot de vleermuis dan)
Ik moet bekennen dat ik dit tot op heden nog niet gezien had.

Foto´s: Aldo Haan

Foto 2: Nogmaals te zien dat het linkse oor proportioneel groter is .

Foto 3: Detail weergave

Bron: www.demorgen.be

Niet indirect ‘berglopers’ nieuws, maar het geeft maar weer aan hoe interessant en belangrijk vleermuizen zijn. – Frank -

Britse, blinde kinderen leren sinds kort ‘kijken’, op dezelfde manier zoals een vleermuis dat doet. Dat kan door de visualisatietechniek echolocatie. Het maakt dat een vleermuis feilloos zijn weg vindt, en dat blinden hun omgeving ‘zien’ in hun hoofd.

Vleermuizen kunnen door grotten vliegen en zelfs kleine insecten in volle vlucht vangen doordat ze korte ‘geluidsstoten’ produceren en de geluidsgolven lezen als die terugkomen in hun zeer sterk ontwikkelde oren. En ook andere dieren zoals dolfijnen en walvissen, kunnen in het donker navigeren en jagen dankzij een dergelijk systeem van ‘geluidsvisualisering’.

In Amerika, waar deze menselijke vorm van ‘echolocatie’ werd ontwikkeld, is al gebleken dat blinden daardoor het verschil kunnen ‘zien’ tussen mensen, bomen, gebouwen en geparkeerde auto’s – allemaal door de manier waarop ze de toonhoogte en de klankkleur kunnen interpreteren van de echo die ze produceren, en dat binnen een straal van enkele tientallen meters.

Dat komt doordat de blinde die de techniek beheerst en de geschikte klikgeluiden maakt, de afstand die hij of zij verwijderd is van een voorwerp of ander mens kan inschatten door de tijd die de echo nodig heeft om terug te kaatsen. Of die echo het linker- dan wel het rechteroor bereikt bepaalt de plaats van het voorwerp.

De grootte van het obstakel wordt ‘berekend’ door de intensiteit van de echo, met als principe: hoe kleiner het voorwerp des te zwakker de echo. En de klankkleur tenslotte geeft een indicatie over het bewegingspatroon van de andere persoon of het voertuig.

Nu is er ook in het Schotse Glasgow geëxperimenteerd met blinde kinderen die eerst leerden ‘klikken’ en vervolgens werd aangeleerd hoe ze de echo van dat geluid moesten lezen. Met succes, want kinderspecialist professor Gordon Dutton beschrijft de resultaten van het Schotse proefproject als ‘bijzonder opwindend’ en stelt vast dat echolocatie ‘absoluut werkt’.