Vleermuizen verdienen meer aandacht. Het gaat op veel plaatsen in Europa slecht met ze. Daarom initieert Eurobats jaarlijks de Europese Nacht van de Vleermuis. Ter gelegenheid daarvan organiseert de Vleermuiswerkgroep Nederland op 28 en 29 augustus vleermuiswandelingen.
Op vrijdag 28 en zaterdag 29 augustus 2009 vindt de jaarlijkse Europese Nacht van de Vleermuis plaats. Dan worden er door heel Nederland vleermuiswandelingen gehouden. Tijdens deze wandelingen wordt met bat detectors naar vleermuizen gezocht. Er wordt informatie verstrekt over de waargenomen vleermuissoorten, hun voorkomen en hun gedrag. Op sommige locaties wordt voorafgaand aan de wandeling een lezing gegeven of vinden aanvullende activiteiten plaats. Een kans voor jong en oud in heel Europa om meer te weten te komen over vleermuizen en ze zelfs te horen en te zien!

De Europese Nacht van de Vleermuis is een initiatief van Eurobats, de Europese organisatie voor de bescherming van vleermuizen (www.eurobats.org). In Nederland wordt het evenement ingevuld door de Vleermuiswerkgroep Nederland (VLEN). We werken hierbij samen met de Vereniging voor Veldbiologie (KNNV), de Vereniging voor Natuur- en Milieueducatie (IVN) en veel vrijwillige excursieleiders. De wandelingen vinden voornamelijk plaats in de omgeving van bezoekerscentra.

———————————————————————————————————————

Voor Limburg is er de onderstaande excursie

door: IVN Heerlen, deelname is gratis.

Vertrek is om 20.30 uur parkeerplaats, Sportcentrum Kaldenborn (nabij klimhal Neoliet).
We gaan in het Aambos en het Caumerbeekdal met behulp van de batdetector op zoek naar vleermuizen.
Onderweg wordt er uitleg gegeven over het leven van de vleermuis.

Voor meer informatie voor de deelnemers: 045-5712609 of heerlen@ivn-limburg.nl

Bron: Vleermuis.net

Bron: natuurberichten.nl op vrijdag 20 februari 2009

Groeven waar vleermuizen overwinteren verdienen goede bescherming. Deze groeven worden gebruikt voor het zwermen in de herfst waarbij veel dieren uit een wijde omgeving betrokken zijn. De genetische uitwisseling die hierbij plaats vindt tussen in de zomer gescheiden populaties is van belang voor gezonde vleermuispopulaties. Dit blijkt uit grootschalig onderzoek van vrijwilligers van de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie (NJN) en de Zoogdiervereniging naar het zwermgedrag van vleermuizen in Zuid-Limburg.

Zwermen is het bezoeken van een groot aantal vleermuizen van winterverblijven vóór de winterslaap. Het zwermgedrag heeft twee functies. Ten eerste als samenkomst om te paren. Doordat bij het zwermen veel dieren uit een wijde omgeving betrokken zijn, vindt er genetische uitwisseling tussen in de zomer gescheiden populaties plaats. Ten tweede wordt er verondersteld dat door zwermgedrag jonge dieren van oude dieren leren waar verschillende mogelijkheden voor overwinteringplaatsen zich bevinden. Zwermgedrag is dus een essentieel onderdeel van het leven van vleermuizen. En de plekken waar dit gebeurt zijn dus van groot belang voor de bescherming van deze zoogdieren.

In de herfst van 2008 werkte een groot aantal vrijwilligers van de NJN en de Zoogdiervereniging samen om paringsontmoetingsplaatsen van vleermuizen voor kalksteengroeven in Zuid-Limburg in beeld te brengen. Gedurende elf weekenden werden meer dan 1400 paarbeluste vleermuizen van dertien verschillende soorten gevangen waaronder drie zeer zeldzame: de Bechsteins vleermuis, de Brandts vleermuis en de vale vleermuis. De watervleermuis is het meest gevangen, gevolgd door de franjestaart en de ingekorven vleermuis. Dit onderzoek is het eerste grootschalige langdurige onderzoek naar zwermgedrag in Nederland.

In het onderzoek is in de periode begin augustus tot en met half oktober gestandaardiseerd ieder weekend voor zes vooraf geselecteerde kalksteengroeven gevangen. Dit om te onderzoeken wanneer welke vleermuissoorten zwermen. Hierbij was het voornaamste doel te onderzoeken of de zwermperiode samenvalt met de seksuele activiteit van de soort. Dit bleek het geval te zijn.

De gevonden zwermpieken zijn te verdelen in vier categorieën: vroege piekers, middenpiekers, late piekers en fluisteraars. Sommige soorten, de vroege piekers, zwermen begin augustus. Late piekers zwermen pas laat in de herfst, de middenpiekers zitten daar tussenin. Daarnaast kunnen we spreken van fluisteraars, de soorten die zich niet met luide roep oriënteren, maar die jagen met een zachte sonar en/of door passief te luisteren. Deze soorten lijken zeer weersgebonden te zwermen.

[PSGallery=336ha88ku]

Een ander belangrijk resultaat is de vondst, dat de dieren voornamelijk zwermen tussen 11 en 1 uur ’s nachts. In dat deel van de nacht dienen zwermplekken dus vrij te blijven van verstoring zoals verlichting of excursies.

Uit het onderzoek komt naar voren komt dat de onderzochte groeven sterk van elkaar verschillen in soortensamenstelling en gevangen aantallen. Dit laat zien dat het van groot belang is dat verschillende van deze winterobjecten onderzocht worden om een goed beeld van zwermpieken en de aanwezigheid van soorten in een regio vast te stellen. Maar ook hoe belangrijk het is om deze plekken goed te beschermen. Dit kan bijvoorbeeld door bij gebruik van groeven voor excursies, of andere exploitatie, expliciet rekening te houden met zwermgedrag. Deze beschermingsmaatregelen moeten ook opgenomen worden in beschermingsplannen van groeven, die op dit moment in het kader van Natura2000 worden opgesteld.

De resultaten van het onderzoek zijn neergelegd in het onlangs verschenen rapport Zwermactiviteit van vleermuizen in het najaar voor kalksteengroeven in Limburg. Van R. Janssen, J. van Schaik, B. Kranstauber en J.J.A. Dekker, 2008.

Tekst: Rene Janssen en Jasja Dekker, www.zoogdiervereniging.nl

Geïnteresseerd in vleermuisonderzoek, kijk dan ook eens op: Vleermuisonderzoek.com

Zo af en toe stuurt een collega bergloper je een interessante foto toe en dit is er weer zo een.
Deze foto werd mij toegestuurd door Aldo, met de vraag of ik zoiets al eens gezien had en of ik wist wat het was.
Zoals de foto´s laten zien is dit een vleermuis met één normaal oor en één zeer groot oor (in verhouding tot de vleermuis dan)
Ik moet bekennen dat ik dit tot op heden nog niet gezien had.

Foto´s: Aldo Haan

Foto 2: Nogmaals te zien dat het linkse oor proportioneel groter is .

Foto 3: Detail weergave

Bron: www.demorgen.be

Niet indirect ‘berglopers’ nieuws, maar het geeft maar weer aan hoe interessant en belangrijk vleermuizen zijn. – Frank -

Britse, blinde kinderen leren sinds kort ‘kijken’, op dezelfde manier zoals een vleermuis dat doet. Dat kan door de visualisatietechniek echolocatie. Het maakt dat een vleermuis feilloos zijn weg vindt, en dat blinden hun omgeving ‘zien’ in hun hoofd.

Vleermuizen kunnen door grotten vliegen en zelfs kleine insecten in volle vlucht vangen doordat ze korte ‘geluidsstoten’ produceren en de geluidsgolven lezen als die terugkomen in hun zeer sterk ontwikkelde oren. En ook andere dieren zoals dolfijnen en walvissen, kunnen in het donker navigeren en jagen dankzij een dergelijk systeem van ‘geluidsvisualisering’.

In Amerika, waar deze menselijke vorm van ‘echolocatie’ werd ontwikkeld, is al gebleken dat blinden daardoor het verschil kunnen ‘zien’ tussen mensen, bomen, gebouwen en geparkeerde auto’s – allemaal door de manier waarop ze de toonhoogte en de klankkleur kunnen interpreteren van de echo die ze produceren, en dat binnen een straal van enkele tientallen meters.

Dat komt doordat de blinde die de techniek beheerst en de geschikte klikgeluiden maakt, de afstand die hij of zij verwijderd is van een voorwerp of ander mens kan inschatten door de tijd die de echo nodig heeft om terug te kaatsen. Of die echo het linker- dan wel het rechteroor bereikt bepaalt de plaats van het voorwerp.

De grootte van het obstakel wordt ‘berekend’ door de intensiteit van de echo, met als principe: hoe kleiner het voorwerp des te zwakker de echo. En de klankkleur tenslotte geeft een indicatie over het bewegingspatroon van de andere persoon of het voertuig.

Nu is er ook in het Schotse Glasgow geëxperimenteerd met blinde kinderen die eerst leerden ‘klikken’ en vervolgens werd aangeleerd hoe ze de echo van dat geluid moesten lezen. Met succes, want kinderspecialist professor Gordon Dutton beschrijft de resultaten van het Schotse proefproject als ‘bijzonder opwindend’ en stelt vast dat echolocatie ‘absoluut werkt’.

Ik weet zelf weinig tot niets van vleermuizen, alleen dat ik ze vaak tegen kom op mijn tochten door de “berg”.
Toch vind ik dat er iets over verteld moet worden, aangezien ze in een groeve thuishoren. Ik heb me daarom de vrijheid genomen om de Wikipedia te citeren.

Vleermuizen:

Vleermuizen (orde Chiroptera, ook wel handvleugeligen genoemd) zijn zoogdieren die echt kunnen vliegen . Hiertoe zijn hun vleugels voorzien van een vlieghuid die tussen de vingers van hun voor- en achterpoten en hun staart zit.
Tot voor kort werden de vleermuizen in twee onderordes ingedeeld: Megachiroptera (grote vleermuizen) en Microchiroptera (kleine vleermuizen). De eerste groep bestaat uit grotere soorten die zich op het gezicht oriënteren en die vaak fruit eten; de vliegende honden behoren hiertoe. De tweede groep bestaat uit louter vleeseters die zonder uitzondering gebruikmaken van echolocatie.
In Nederland en België komt uitsluitend een twintigtal Yangochiroptera en Rhinolophidae voor, waarvan een aantal zeer zeldzaam zijn. Door hun verborgen en nachtelijke levenswijze hebben veel mensen nog nooit een vleermuis in het wild gezien maar een zevental soorten komt in Nederland toch algemeen voor. Er zijn wereldwijd zo’n 1100 soorten, zodat ruim 1 op de 5 zoogdiersoorten een vleermuis is.
Eén van de eerste vleermuizen was Icaronycteris, waar fossielen van zijn gevonden die dateren van 54 miljoen jaar terug, uit het Eoceen.

Levenswijze:

De Europese vleermuizen zijn zonder uitzondering insecteneters. Deze insecten worden in de avondschemer in de lucht gevangen door echolocatie. Omdat er ‘s winters nauwelijks insecten rondvliegen, houden de bij ons voorkomende soorten een winterslaap, waarbij ze hun metabolisme tot een uiterst laag pitje terugdraaien en hun lichaamstemperatuur maar net boven het vriespunt blijft. Vleermuizen paren voor de winter, maar de eisprong en bevruchting treedt pas een paar maanden later op. Meestal is er maar 1 jong; dat wordt gezoogd en blijft tijdens de jacht van de moeder op de slaapplaats hangen. Vleermuizen kunnen tot tientallen jaren oud worden en planten zich maar langzaam voort. Ze zijn meestal zeer trouw aan hun standplaats en overwinteringsplaats.

Thermografische afbeelding van een vliegende hond, zijn vleugels houden de lichaamswarmte binnen
Vleermuizen slapen en overwinteren vaak in grote aantallen in grotten, of, in onze streken, bij gebrek aan grotten, in ijskelders, bunkers en forten. Sommige vleermuizen overwinteren ook in boomholten, terwijl dwergvleermuizen hoofdzakelijk in huizen (in de spouw of op zolder) overwinteren. In de zomer verkiezen ze plaatsen die warmer zijn dan bunkers en forten, en komen ze veelvuldig voor op zolders en kerkzolders. Ze hangen daar overdag met hun hoofd naar beneden. Ze kunnen ook ondersteboven in bunkers hangen of aan takken van bomen, onder afdakjes enzovoort. ‘s Avonds vliegen vleermuizen uit. Ze zijn in de schemering goed te herkennen, in de eerste plaats omdat er in de schemering weinig vogels vliegen, en in de tweede plaats omdat hun vlucht nogal afwijkend is. Op jacht naar vliegende insecten hebben ze een zeer onregelmatige vlucht, ze kunnen snel hun vliegrichting aanpassen. Deze vleermuizen zenden namelijk ultrasone geluiden uit die op een prooi weerkaatsen en weer opgevangen worden. Zo kan de vleermuis de afstand tot zijn prooi en omgeving inschatten en vliegt hij opmerkelijk veilig. Vleermuizen kunnen in het stikdonker door een kamer vliegen waarin garen draden gespannen zijn zonder deze te raken.

Vleermuisbescherming:

Vleermuizen zijn door hun gewoonte om in groepen te rusten zeer kwetsbaar. Bij instorting, overstroming etcetera is een hele kolonie verwoest. Ook planten vleermuizen zich traag voort. Sommige soorten zijn pas na enige jaren geslachtsrijp, en een worp bestaat vaak uit niet meer dan één jong.
Door de beschadiging van hun biotoop is vleermuisbescherming hard nodig. Goede rustplaatsen overdag (holle bomen) en goede overwinteringsplaatsen, met zeer weinig verstoring, veiligheid voor roofdieren en de mens, en een temperatuur die ‘s winters niet onder het vriespunt zakt, zijn schaars. Gecultiveerde landschappen worden vaak armer aan insecten. Veel vleermuizen hebben om zich te oriënteren ‘corridors’ nodig van heggen of bomenrijen om zich over grotere afstanden te kunnen verplaatsen: ze begeven zich niet graag ver van een peilbaar echobaken. In de Europese Unie zijn alle soorten bij wet beschermd.
België en Nederland werden op 4 december 1991 partij bij het EUROBATS-verdrag (Agreement on the Conservation of Bats in Europe).
Zie ook: Habitatrichtlijn en de schending van de Habitatrichtlijn.

Omgang met vleermuizen:

Alle Belgische en Nederlandse vleermuizen zijn beschermde dieren.
Een slapend aangetroffen vleermuis het best rustig laten zitten. Het zijn nuttige diertjes die enorme hoeveelheden muggen verorberen.
Een vleermuis in winterslaap niet verstoren – opwarmen kost hem zoveel energie dat hij de lente wel eens niet meer zou kunnen halen als hij vaker wakker wordt dan normaal.
Een zieke of dode vleermuis niet met de handen aanraken – sommige vleermuizen zijn met het hondsdolheidvirus besmet. In een potje scheppen en (als hij nog leeft) een vleermuisopvangcentrum waarschuwen. (Zie externe links)
Een dode vleermuis melden aan een onderzoekscentrum, net als een vleermuis in de gordijnen; misschien is er wel een vrijwilliger in de buurt die u kan helpen zonder het beest schade te berokkenen.

Mythen:

Sommige mensen vinden vleermuizen angstaanjagend. Mogelijk gevoed door het feit dat enkele kleine soorten (vampiervleermuizen, uitsluitend in Zuid-, Midden- en (als dwaalgasten) zuidelijk Noord-Amerika) van bloed leven, worden vleermuizen geassocieerd met vampiers. Dat klopt echter niet, omdat vampiervleermuizen, anders dan echte vampiers, hun slachtoffers bijvoorbeeld niet leegdrinken. Ook drinken ze meestal niet bij mensen, maar bij dieren bloed. Wel kunnen vampiervleermuizen ziekten, zoals hondsdolheid, overbrengen. Met hun scherpe hoektandjes maken ze een piepklein wondje bij bijvoorbeeld een koe, die daar overigens niets van voelt en gewoon verder slaapt. Door een speciale stof in hun speeksel stolt het bloed niet en kunnen ze het rustig oplikken tot ze genoeg hebben. De wonde groeit gewoonlijk dicht zonder verdere gevolgen.
Ook de mythe dat vleermuizen in je haar komen zitten, moet dringend de wereld uit. Vleermuizen vliegen nimmer in je haar. Sommige harige motten maken wel gebruik van hun beharing om zich moeilijker vindbaar te maken (‘stealth’) voor de vleermuis.